ΛΑΡΣ ΦΟΝΤΡΙΕΡ:...ΣΤΑ ΜΟΥΤΡΑ ΣΑΣ (ΑΡΧΕΙΟ ATHENS24)

Συνηθίζουμε να λέμε πως η εποχή μας χαρακτηρίζεται από έλλειψη προτύπων, μύθων και ηγετικών φυσιογνωμιών. Όχι τόσο επειδή δεν υπάρχουν οι άνθρωποι που διαθέτουν τις δημιουργικές δυνατότητες και την ξεχωριστή προσωπικότητα που χρειάζεται προκειμένου να ηγηθούν μιας νέας πρωτοπορίας, όσο επειδή η ίδια η περίοδος που διανύουμε με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της, επιδιώκει με κάθε τρόπο το ξεγύμνωμα, την αποκάλυψη, το φανέρωμα των μύθων. Και είναι αλήθεια ότι κανένας μύθος δεν μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε τόσο πολύ φως. Ακόμα κι αν επιλέξει το δρόμο της μυθοποίησης από τη γοητευτική φθορά της άμεσης αναγνωρισιμότητας που προσφέρει η δημοσιότητα, ένας ταλαντούχος δημιουργός της εποχής έχει να αντιμετωπίσει εκτός των άλλων και τη μηδενιστική τάση της ισοπέδωσης των αξιών που διατρέχει μεγάλη μερίδα του κοινού και των κριτικών. Αντί να ανοίγουν, προϊόντος του χρόνου τα μυαλά μας, αντί να διδασκόμαστε από τις αδιάκριτες βαρβαρότητες του παρελθόντος, όλες προερχόμενες, στο χώρο της τέχνης από μια διάθεση εύκολης κριτικής απαξίωσης, που γελοιοποιείται συνήθως τελικά από το ίδιο το έργο σε βάθος κάποιου χρόνου, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε ακόμα και σήμερα δημιουργούς με σημαντική και συνεπή πορεία χρόνων με ασέβεια, έλλειψη γνώσης και ευαισθησίας. Κατά αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίστηκε και ο Λαρς Φον Τρίερ, όταν πριν από λίγες ημέρες στις Κάνες είχε το θράσος να παρουσιάσει έπειτα από τόσα χρόνια καριέρας μια αιφνιδιαστικά παράξενη και πολύ προσωπική ταινία. Ο κορυφαίος Δανός σκηνοθέτης είχε μπει ασυνείδητα στο στόχαστρο του συλλογικού συνειδητού ενός κομματιού της κριτικής που θεωρεί ανυπόφορη μια τόσο υποδειγματική καριέρα, περιμένοντας με το δάχτυλο στη σκανδάλη, τη στιγμή που θα ισοπεδώσει εκείνον που της δημιουργεί το δυσάρεστο και ανομολόγητο αίσθημα της αναγκαστικής αποδοχής του. Χλευάστηκε, περιφρονήθηκε, λοιδωρήθηκε, γιουχαϊστηκε από κριτικούς και κοινό, επειδή δεν τους έκανε προφανώς τη χάρη να τους παρουσιάσει κάτι που ανέμεναν, μια φόρμα αναγνωρίσιμη, βατή, κι ένα θέμα κατανοητό. Κι αν ο Τρίερ μετά από μια τόσο σημαντική καριέρα δεν απέκτησε ακόμα την καλλιτεχνική ελευθερία να πειραματίζεται, φανταστείτε τι μπορεί να συμβαίνει με τους νέους δημιουργούς, που διαπνέονται από μια διάθεση να σκαλίσουν λιγάκι τα πράγματα και να πειραματιστούν πάνω σε κάποιες νέες φόρμες, καλλιεργώντας μια προωθητική θεματολογία. Είμαι της άποψης ότι κανένα κοινό και κανένας κριτικός δεν μπορεί να επηρεάσει και να ανατρέψει μια τέτοια δημιουργική ανησυχία. Την πρόταση μιας νέας οπτικής για τα πράγματα. Τα κλειστά μυαλά είναι αυτά που πρέπει να διευρυνθούν κι όχι να συμβεί το αντίθετο. Και επιτέλους ήμαρτον: μέχρι πότε θα πρέπει ένας δημιουργός να αντιμετωπίζεται με τόσο αρνητική, σκωπτική διάθεση και εχθρότητα επειδή κάποια φορά δεν κατάφερε να προκαλέσει την ευχαρίστηση που συνήθισε να μας προσφέρει μέσα από τις εικόνες του ή τους ήχους του; Μήπως γιουχάρoυμε ποτέ τους φίλους μας, όταν σε κάποια έξοδό μας, συμβαίνει να μη βρίσκονται σε φόρμα, ή να μην έχουν το απαιτούμενο κέφι; Μοναχά μέσα από την τέχνη, εν κατακλείδι, μπορεί να γεννηθεί, να θεμελιωθεί και να εξαπλωθεί, παίρνοντας διαστάσεις κοινωνικού ιστού, ένας αέρας ανεκτικότητας στο διαφορετικό, το πρωτοεμφανιζόμενο, το παράξενο, το μη κατανοητό. Αν από τον κατ εξοχήν προοδευτικό χώρο αναφύονται τέτοιες συμπεριφορές, δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα καλύτερο από τις υπόλοιπες εκφάνσεις της ζωής μας.