ΕΠΟΧΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Δύο από τα μεγαλύτερα θύματα της πολύπλευρης κρίσης που βιώνουμε είναι το χιούμορ και η αισθητική. Η ικανότητά μας δηλαδή να ανταποκρινόμαστε με σκωπτική διάθεση στα κακώς κείμενα της ζωής μας και να αναγνωρίζουμε, όταν τη συναντούμε, την ομορφιά του κόσμου. Κι αυτές τις ικανότητες θεωρώ ότι έχει πλήξει ανεπανόρθωτα η λαίλαπα της σαχλαμάρας που μας έχει επιβληθεί μέσα από τα ΜΜΕ στο σύνολό τους.

Ο Έλληνας λοιπόν σήμερα εξακολουθεί να γελάει με κάποιον που πατάει μια μπανανόφλουδα, και να γίνεται ένας από τους εκατοντάδες χιλιάδες που συστρατεύονται γύρω από μια ανόητη ιδέα σε ένα γκρουπ. Παράλληλα ανταποκρίνεται με μεγάλη δυσκολία στο είδος του χιούμορ που απαιτεί κάποια πνευματική προσπάθεια. Γι αυτόν το πνευματώδες είναι κάτι μακρινό, επειδή δυσκολεύεται πολύ να αναγνωρίσει τον εαυτό του μέσα σ αυτό, όπως επίσης δεν μπορεί να τον αναγνωρίσει μέσα στην πειθαρχία της σοβαρότητας που βαφτίζει σχεδόν πάντοτε σοβαροφάνεια.

Εννοείται ότι αναφερόμαστε στον μέσο Έλληνα, αυτόν που βλέπει τα πράγματα πάντα από μία συγκεκριμένη οπτική γωνία, αλλά και καθορίζει το αισθητικό περιεχόμενο ολόκληρης της χώρας.
Την ίδια ώρα, στο κεφάλαιο της αισθητικής κυριαρχεί η πρακτική της αναπαραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι λίγοι παράγουν και πολλοί αναπαράγουν τα παραγόμενα. Πολλοί μάλιστα εξ αυτών χωρίς περαιτέρω διευκρινήσεις σχετικά με την προέλευση του υλικού τους. Σαν να μην έχει πλέον καμιά απολύτως σημασία, το ποιος δημιούργησε κάτι, αλλά μόνο ποιος το καταναλώνει.

Και δεν μιλάμε πια για πνευματικά η εισπρακτικά δικαιώματα.
Εδώ ακυρώνεται κυρίως το δικαίωμα κάποιου να διαχειρίζεται τη δουλειά του. Η εναπομείνασα ικανοποίηση της ηθικής επιβράβευσης. Όλα ανήκουν σε όλους και όλοι μπορούν να χρησιμοποιούν τα πάντα και πόσο λογικό τελικά και αυτονόητο ακούγεται αυτό στα αυτιά μιας πλειοψηφίας που έχει μάθει να εξισώνει την αξία της παραγωγής με την δυνατότητα της αναπαραγωγής; Και πόσο πραγματικά πιο υπεύθυνος απέναντι σε θέματα σεβασμού της πνευματικής ιδιοκτησίας θα ήταν ένας παραγωγικός λαός;

Άλλωστε, συμβαίνει και στη δημιουργία το ίδιο πράγμα που παρατηρούμε εδώ και χρόνια στην αγορά. Εκεί όπου οι καταναλωτές στηρίζουν με όλες τους τις δυνάμεις τις μεγάλες πολυεθνικές με συνέπεια να κλείνουν τα μικρομάγαζα και οι ιδιοκτήτες τους, στην καλύτερη περίπτωση, να βρίσκουν δουλειά σε κάποιο παράρτημα της πολυεθνικής. Όλοι αυτοί οι δρόμοι της προσεγγίσιμης ευκολίας τελικά οδηγούν σε μια νιρβάνα αποχαύνωσης. Εν τέλει μ αυτά και μ αυτά πλανιέται ασίγαστο το ερώτημα, του γιατί κάποιος σήμερα να προσπαθεί να διατηρήσει το “μικρομάγαζό” του και μάλιστα στο χώρο της δημιουργίας. Μόνο επειδή είναι η μόνη διέξοδος που του έχει απομείνει; Ή μήπως επίσης και επειδή ο δημιουργός πρωτίστως απευθύνεται στον ίδιο του το εαυτό;

Απ όποια πλευρά πάντως και να το πιάσουμε το θέμα, το μόνο σίγουρο είναι ότι αποτελεί μια στιγμή αληθινής επίγνωσης η διαπίστωση από πλευράς δημιουργού ότι αυτό που έχει να πει δεν αφορά κανένα. Και αυτός είναι κατά την άποψή μου ο σύγχρονος ορισμός της έννοιας της Δημιουργίας: η προσπάθεια που καταβάλλει κάποιος να εφευρίσκει διαρκώς καινούργιους λόγους για να πείθεται ότι έχει νόημα να συνεχίσει τη δουλειά του. Κι ο πιο σημαντικός από μια σειρά τέτοιων λόγων είναι ότι κανείς εχέφρων άνθρωπος δεν μπορεί να φανταστεί πιο δυσοίωνη εκδοχή από την πρόβλεψη ενός μέλλοντος χωρίς ευφυΐα, έκφραση και δημιουργία.