Ηθικό χρέος

Οι εκφραστές των συναισθηματικών εξάρσεων, που κατέτειναν πάντα στην απειλή κάποιας απεργίας, η οποία θα νέκρωνε για μερικές εβδομάδες τον παραγωγικό ιστό της χώρας δεν νοιάστηκαν ποτέ για το κοινωνικό σύνολο, το συμφέρον του οποίου πάντα επικαλούνταν χρησιμοποιώντας την ανοχή των Ελλήνων ως προπέτασμα στις μάχες του “κατεβασμένου διακόπτη” που έδιναν οι εμπνευστές της δημιουργίας ενός κράτους-λαφύρου, που γιγαντωνόταν με γεωμετρική πρόοδο στις πλάτες των υπόλοιπων Ελλήνων.

Το «ηθικό χρέος» δε που επικαλείται ο Γενικός Γραμματέας της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ Κώστας Κατσαρός, προαναγγέλλοντας τον νέο ανένδοτο των εργαζομένων στη ΔΕΗ, αυτοαναιρείται μπροστά στην αποτυχία υλοποίησης ενός άλλου χρέους. Πιο μεγάλου και πιο «ηθικού». Της καταγγελίας και της παρεμπόδισης των πελατειακών προσλήψεων που έκανε το κράτος εδώ και δεκαετίες. Γι αυτό, η επίκληση της ηθικής εδώ μοιάζει με ένα ακόμα από εκείνα τα σύντομα ανέκδοτα που οδήγησαν τη χώρα στο χείλος της χρεοκοπίας.

Η αλήθεια είναι ότι, ο πολίτης πια δεν αποζητά αυτόκλητους υπερασπιστές των συμφερόντων του αλλά μία ξεκάθαρη συνθήκη για το κάθε πρόβλημα που προκύπτει ξεχωριστά. Μια συνθήκη που θα του επιτρέπει να ζει χωρίς να πληρώνει για να συντηρεί ομάδες καλοπληρωμένων άεργων και επαγγελματιών συνδικαλιστών.

Αλλά και η προαναγγελία ενός αγώνα για την υπεράσπιση των συμφερόντων του ελληνικού λαού, με κατεβάσματα διακοπτών και αδιαφορία για τα προβλήματα που τέτοιες κινητοποιήσεις θα προκαλέσουν στα νοικοκυριά και τις παραγωγικές μονάδες, θα μπορούσε να προκαλέσει μόνο ένα πικρό μειδίαμα στις άκρες των χειλιών μας, όταν σχετίζεται με κοινωνικούς αγώνες και εργασιακά δικαιώματα.


Θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των Ελλήνων, βυθίζοντας την χώρα στο σκοτάδι, λένε στην ουσία οι συνδικαλιστές της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ, καταφέρνοντας να συγκεράσουν δύο εχθρικές λογικές σε μια τρίτη που υπερασπίζεται το στενό συντεχνιακό τους συμφέρον.

Άλλωστε ο φόβος των αλλαγών στην Ελλάδα υπήρξε πάντοτε καταλυτικός και παροιμιώδης. Και πάνω σ αυτόν το φόβο λοιπόν του χειρότερου πατούσαν τα κλαδικά συμφέροντα για να διατηρήσουν άθικτο το βολικό καθεστώς μέσα στο οποίο δραστηριοποιούνταν.

Σε τέτοιες περιόδους σύγχυσης όμως και απύθμενων αμφιβολιών η επίκληση τελικά των ηθικών διλημμάτων φαίνεται να λειτουργεί μονάχα προσωρινά. Και αυτό γιατί όπως φαίνεται η σημερινή εποχή δεν μοιάζει με καμιά άλλη της σύγχρονης ιστορίας μας και η αναζήτηση αντιστοιχιών βουλιάζει εξ αρχής στο κινούμενο έδαφος πάνω στο οποίο κινούνται τα πάντα.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο ελληνικός λαός απαιτεί πια λύσεις που θα προάγουν το συλλογικό συμφέρον και δεν είναι πλέον καθόλου διατεθειμένος, ούτε να τρομοκρατηθεί από την επίκληση ιδεολογικών φαντασμάτων αλλά ούτε και να κουβαλήσει πια στην καμπούρα του, εκβιαστικά προνόμια και συντεχνιακά τερτίπια. Απαιτεί ξεκάθαρες απαντήσεις σε ζητήματα όπως, πόσο μας κοστίζει αυτή η ΔΕΗ για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες που παρέχει και τι άλλες καλύτερες λύσεις, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν προκειμένου να επιτευχθεί το καλύτερο value for money στον τομέα της ενέργειας.

Μαζί με τα κλειστά επαγγέλματα να ανοίξουν και οι κλειστοί ορίζοντές μας

Πρακτικά είναι αδύνατο να νιώσεις συναισθήματα αλληλεγγύης για κάποιον που σε χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης για να εκβιάσει κυβερνήσεις. Κι αυτές οι ακρέες και αντικοινωνικές μορφές διεκδίκησης αιτημάτων, δικαιωμάτων, κεκτημένων προνομίων με την τόσο στενή αντίληψη της έννοιας του κλαδικού συμφέροντος είναι που κάνουν τελικά ατελέσφορη κάθε προσπάθεια συνολικής ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας. Πρόκειται για μορφές κινητοποιήσεων που ουδεμία σχέση διαθέτουν με το διεθνώς κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα στην απεργία κι αυτό γιατί στο διάβα τους αναιρούν ένα σωρό άλλα ανθρώπινα δικαιώματα.

Αναφερόμαστε συχνά στην περίφημη κρίση θεσμών, μεταξύ αυτών και της δικαιοσύνης, αλλά ταυτόχρονα αρνούμαστε να αποδεκτούμε το αυτονόητο: ότι δηλαδή αυτό που ουσιαστικά περνάει κρίση είναι το αίσθημα δικαιοσύνης μέσα μας. Η ικανότητά μας να διακρίνουμε το δίκαιο από το άδικο έξω από τα πλαίσια του στενού επαγγελματικού μας συμφέροντος. Αυτό έχει σαν συνέπεια οι πολίτες να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμοι να αποδεχτούν μεγάλες αδικίες, όταν αυτές σχετίζονται με αλλότρια συμφέροντα. Ο άνθρωπος είναι που περνάει κρίση και κατ επέκταση αυτή μεταφέρεται και στα δημιουργήματά του.

Στην Ελλάδα, το βόλεμα έγινε η μέγιστη αξία. Όποιο επάγγελμα κι αν εξασκούν οι άνθρωποι θέλουν να είναι ή να δείχνουν τακτοποιημένοι. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα η βολή φαντάζει πιο ελκυστική και από τον πλούτο. Έτσι, ακόμα και οι παθογένειές μας σχετίζονται με την επιθυμία μας να δείχνουμε βολεμένοι.
Αγοράζοντας αυτοκίνητα που δεν μπορούμε να συντηρήσουμε, αναλαμβάνοντας υποχρεώσεις που δεν μπορούμε να καλύψουμε, σκορπώντας όσο ελεύθερο χρόνο διαθέτουμε, ίσως και περισσότερο, σε χόμπι μεγαλοαστών του 19ου αιώνα (βλέπε τζόγο, αθλητικά θεάματα κτλ) τελικά δείχνουμε αυτό που θέλουμε να είμαστε.
Όλοι γύρω μας μοιάζουν τόσο τακτοποιημένοι, που αναρωτιέσαι σε πιο βαθμό μας έχει πλήξει πραγματικά η κρίση. Ένας άνεργος μπορεί να διαθέτει και να συντηρεί ακριβό αυτοκίνητο και μοτοσικλέτα, την ώρα που ένας μισθωτός των 700 ευρώ σχεδιάζει τις καλοκαιρινές του εξορμήσεις με το τροχόσπιτό του.

Οι προσπάθειες των παππούδων και των γονέων μας να μας δουν τακτοποιημένους φαίνεται ότι έπιασαν τόπο. Τουλάχιστον σε συμβολικό επίπεδο. Ίσως αν ήθελαν να μας δουν πιο εργατικούς και συνεπείς να γινόμασταν κι εμείς κάπως διαφορετικοί.

Έτσι, ακόμα κι αν δεν είμαστε κάτι ξέρουμε να το υποδυόμαστε. Τώρα που έφθασε όμως η ώρα να πρέπει να αποδείξουμε ότι αξίζουμε την εικόνα που διαθέτουμε, νιώθουμε τις κοινωνικές μεταβολές να μας ασκούν αφόρητες πιέσεις. Καταλαβαίνουμε ότι με τα ψέματα μπορούμε να ξεγελιόμαστε μόνο μεταξύ μας γιατί παραέξω επιβιώνεις μόνο με αλήθειες. Και το παραέξω έχει τεράστια σημασία σ ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον.
Αυτές τις αλήθειες που πρέπει να αναδείξουμε για να ξεφύγουμε από την στενωπό της πολύπλευρης κρίσης, ονομάζουμε σήμερα απαισιοδοξία για το μέλλον.
Τα κλειστά επαγγέλματα υπήρξαν μια αντανάκλαση αυτής της λογικής.
Οι τρόποι δε με τους οποίους επέλεγαν κάποιες επαγγελματικές ομάδες να επιβάλλουν το δίκαιο που συνδεόταν με το στενό επαγγελματικό τους συμφέρον, διέλυσαν τελικά σε δεκάδες κομμάτια το εργατικό κίνημα και αφαίρεσαν πολύτιμη δύναμη από αυτούς που έτσι κι αλλιώς δεν κατείχαν διαπραγματευτική ισχύ.

Τώρα, έχει φθάσει για όλους η ώρα του ξεβολέματος. Του επαγγελματικού, του πνευματικού, του συναισθηματικού.

Μαζί με τα κλειστά επαγγέλματα πρέπει όμως να ανοίξουν και οι περιορισμένοι ορίζοντές μας, ώστε βγούμε από το καβούκι του βολεμένου, να ανταγωνιστούμε καλύτερους από εμάς, να βελτιωθούμε πολύπλευρα. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος που διαθέτουμε.