Οι Χρονοφυγάδες

Στο μέλλον, οι πολίτες κάθε χώρας θα υποχρεούνται να συμπληρώνουν εκτός από την φορολογική τους δήλωση και μια συμπληρωματική, τη χρονολογική. Σ αυτήν θα φαίνεται πόσος ήταν ο ελεύθερος χρόνος που υπήρξε στην κατοχή τους και με ποιον τρόπο τελικά τον αξιοποίησαν. Για να το κάνω σε απλά πενηνταράκια, μιλάμε επί της ουσίας για ένα πόθεν έσχες χρόνου. Η κυβέρνηση, λοιπόν, κάθε τόσο, θα δεσμεύεται ότι θα πατάξει τη χρονοδιαφυγή κι ότι θα περάσει χειροπέδες στους κατά σύστημα χρονοφυγάδες, οι οποίοι εκτός των άλλων θα κινδυνεύουν και με την επιβολή τσουχτερών προστίμων. Για την ιστορία και μόνο  να αναφέρουμε ότι στην κατηγορία των μεγαλο-χρονοφυγάδων θα ανήκουν όσοι ενώ δαπανούν υπερβολικά πολλές ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα δηλώνουν ότι παραμένουν σ αυτά μόλις δύο με τρία λεπτά την ημέρα.  

Λίστα Λαγκάρντ

Κι αν με ρωτάς τα ίδια πάλι:

 «αν σε  σ αγάπησα αλά καρτ»

μες στης καρδιάς σε έχω βάλει

τη μακριά λίστα Λαγκάρντ

με πρόσωπα που δε θα αγγίξω

τα υπεράνω κριτικής

που πιο βαθιά μου, θα τα κρύψω

με εντολή παραγραφής

 κι αν κάποιος ψάξει από αγάπη

φοροφυγάδες της καρδιάς

εγώ θα χάσω το στικάκι

κι εσύ για πάντα θα το σκας

Τσιιιιζζζ

-Γιατί  τις προάλλες έγραψες όλα αυτά τα άσχημα πράγματα για μένα; με ρωτάει ένας γνωστός μου

-Τι έγραψα δηλαδή, του λέω

-Να έγραψες ότι δήθεν στη γειτονιά υπάρχει κάποιος που δεν έχει κόψει απόδειξη ποτέ στη ζωή του.

-Αναφέρθηκα στο μαγαζί σου ρε αδελφέ , του λέω; Μήπως έγραψα το επάγγελμά σου; μήπως σε περιέγραψα εμφανισιακά; είπα ποιανού παιδί είσαι ή μήπως ανέφερα πουθενά το όνομά σου και δε το θυμάμαι

-Όχι μου λέει, τίποτα απ όλα αυτά. Απλώς "φωτογράφισες" εμένα.

Η καταφυγή στην εύκολη λύση

Θα ήταν εξαιρετικά εύστοχο το συμπέρασμα του πρωθυπουργού, Γιώργου Παπανδρέου ,ότι οι πολίτες θέλουν αλλαγές και όχι εκλογές, αν γινόμασταν μάρτυρες μερικών τέτοιων αλλαγών από αυτές τις περίφημες που επαγγέλλεται. Πράγματι, έτσι, είναι, αν εξαιρέσεις ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού που φοβάται τις αλλαγές και επενδύει συστηματικά στις εκλογές, οι υπόλοιποι, μάλλον κάτι θέλουν να αλλάξει στη χώρα γιατί το αδιέξοδο έχει γίνει πια ορατό για όλο και μεγαλύτερα κομμάτια του πληθυσμού, τα οποία μέχρι σήμερα αγνοούσαν οι στατιστικές.

Βέβαια, οι πολίτες, όσο βλέπουν εκλογές άλλο τόσο βλέπουν και αλλαγές. Μάλιστα, λίγο πριν εκπνεύσει το περίεργο καλοκαίρι του 2011, οι στόχοι της κυβέρνησης , όπως αυτοί προσδιορίσθηκαν με την διαδικασία του κατ επείγοντος από τις τελευταίες ενθαρρυντικές για την ελληνική οικονομία συνόδους κορυφής μοιάζουν να ξεθυμαίνουν μέσα σε υπηρεσιακά οργανογράμματα, δαιδαλώδεις πραγματογνωμοσύνες και ανούσιες εκθέσεις ιδεών. Η ψυχολογία της αγοράς και της κοινωνίας βρίσκεται καθηλωμένη και παγιώνεται η αίσθηση ότι τα καλά νέα έρχονται συνήθως από το εξωτερικό, την ώρα που η ανεργία καλπάζει σε δυσθεώρητα ύψη.

Οι προθέσεις υπάρχουν, αλλά από μόνες τους δεν αρκούν. Κάτι πάει να γίνει, προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά μοιάζει να λυγίζει κάτω από το βάρος της ατολμίας, ακόμα ακόμα και της επιτυχίας. Η αδυναμία υλοποίησης των απαραίτητων αλλαγών είναι κάτι περισσότερο από ορατή. Αυτή η ατολμία, που μετατρέπεται σε αποφασιστικότητα μόνο όταν πρόκειται να σταλθούν τα χαράτσια και οι έκτακτες εισφορές σε μισθωτούς και συνταξιούχους, μοιάζει να είναι η μεγάλη πληγή του πολιτικού συστήματος. Η καταφυγή στην εύκολη λύση ήταν ανέκαθεν το προοίμιο κάθε μεγάλης κοινωνικής αδικίας.

Οι νομοταγείς ελεύθεροι επαγγελματίες, πόσοι απέμειναν αλήθεια; επιβεβαιώνουν τον κανόνα της τραγικής κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει τα δημόσια έσοδα εξαιτίας της εκτεταμένης φοροδιαφυγής. Είναι φανερό, ότι όσο είναι δύσκολο για μισθωτούς και συνταξιούχους να αντιδράσουν απέναντι στην αδικία που υφίστανται, άλλο τόσο είναι και γι αυτούς που γνωρίζουν ότι επιφορτίζονται ένα βάρος που δεν θα τους αναλογούσε, αν ο κλάδος τους συνολικά συμμορφώνονταν με τις φορολογικές υποχρεώσεις του. Η κρίση για πολλούς, μα πάρα πολλούς, αποδείχθηκε μια χρυσή ευκαιρία για να αποκτήσει μια άχλη νομιμοποίησης το κοινωνικό έγκλημα της φοροδιαφυγής που έτσι κι αλλιώς διέπρατταν.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, λείπει η αποφασιστικότητα, το κουράγιο, η πυγμή και η θέληση που απαιτούνται για να υλοποιηθούν οι αποφασισμένες πολιτικές. Δύο χρόνια σχεδόν από την ανάδειξη της κυβέρνησης Παπανδρέου στην εξουσία, ο αέρας της αλλαγής μοιάζει να κοπάζει αντιμέτωπος με βουνά προβλημάτων. Εξάλλου, μέρα με την ημέρα, και η έννοια του πολιτικού κόστους, που τόσο πολύ υποβαθμίστηκε προκειμένου να υπερτονιστεί η νέα νοοτροπία στην διακυβέρνηση γίνεται ολοένα και περισσότερο αισθητή. Η επιστροφή της μέσα από τις μικρές οπισθοχωρήσεις που κάνουν την μεγάλη διαφορά μεταξύ των αλλαγών και της στασιμότητας, είναι εμφανής. Εξάλλου η κυβέρνηση πολύ σύντομα , θα χρειαστεί να προσβλέψει και πάλι στην εκλογική συμπαράσταση των συμφερόντων που σήμερα προσπαθεί να θίξει.
Κι όσο δείχνει να απομακρύνεται το φάσμα της χρεοκοπίας, τόσο η αίσθηση ότι και αύριο μέρα είναι για να γίνουν πράγματα, και έχει ο θεός, είναι όλο και περισσότερο διακριτή.
Παράλληλα, όμως, τα προβλήματα παραμένουν άλυτα, η διαφθορά καλπάζει και η φοροδιαφυγή μοιάζει με ένα τέρας που εξέθρεψαν τα δύο μεγάλα κόμματα, και το οποίο σήμερα προσπαθούν να το συλλάβουν για να του κάνουν τι-να του κόψουν τα νύχια;
Η πλειοψηφία των καταστηματαρχών μπορεί να επιβεβαιώσει πότε ήταν η τελευταία φορά που δέχθηκε την επίσκεψη ενός ελεγκτικού συνεργείου.
Άλλοι τόσοι καταναλωτές γίνονται καθημερινά μάρτυρες της εμπορικής ασυδοσίας, που σε συνδυασμό με την εγγενή αδιαφορία των πολιτών να απαιτήσουν αποδείξεις, πληγώνει τα δημόσια οικονομικά και γίνεται προάγγελος νέων μέτρων για τους ίδιους και τους ίδιους. Μοιάζει με μια περιδίνηση μέσα σ ένα φαύλο κύκλο που αρνούμαστε να σπάσουμε.

Η "γκλαμουριά" είναι μαγκιά

Είναι απλώς θέμα χρόνου για τον Έλληνα να προσπαθήσει να επιστρέψει στις παραδοσιακές του συνήθειες. Στην φοροδιαφυγή, την άκρατη κατανάλωση, την ευκολία και τον τυχοδιωκτισμό.
Όχι επειδή είναι από άσχημα υλικά φτιαγμένος, αλλά επειδή είναι έτσι μαθημένος. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης θα τον οδηγήσει στο να διεκδικήσει και να προσπαθήσει να επανακαταλάβει κάθε σπιθαμί από την περιχαρακωμένη αυλή θεμιτών και αθέμιτων δικαιωμάτων που του αφαίρεσαν και να υψώσει κατόπιν ξανά νέα περίφραξη στο κονάκι του.
Απλώς κάνοντας μια γύρα στην αγορά διαπιστώνεις το τελευταίο διάστημα ότι και το λεγόμενο κίνημα αποδείξεων αποτελεί απλώς μια σπασμωδική και επιδερμική αντίδραση των πολιτών που εξαναγκάστηκαν να κάνουν το αυτονόητο. Να ζητήσουν αποδείξεις για τις συναλλαγές τους. Αλλά πόση διάρκεια ζωής μπορεί να έχει μια τέτοια κίνηση που δεν βασίζεται σε αληθινή συνειδητοποίηση του προβλήματος. Τρεις; Πέντε; Δέκα μήνες;

Από την άλλη μεριά οι καταστηματάρχες έχουν απλώς προσαρμόσει τις αποκαρδιωτικές τακτικές τους σ ένα πιο προσεκτικό πλαίσιο. Βλέπω μαγαζιά που σκίζουν στην κυριολεξία να ανεβάζουν τις τιμές σε απαράδεκτα ύψη και παράλληλα να «ξεχνούνε» να σου δώσουν απόδειξη. Παρατηρώ ότι ακόμα και επαγγελματίες που έκοβαν αποδείξεις αβίαστα πριν από την εξαγγελία των μέτρων σήμερα περιμένουν να τους το υπενθυμίσεις. Κάποιοι άλλοι έχουν ένα πακετάκι ξεχασμένων από τους προηγούμενους αποδείξεων και σου δίνουν μία που μπορεί και να αντιστοιχεί σε ένα ποσό μεγαλύτερο από αυτό που κατανάλωσες, περιμένοντας να αισθανθείς ευγνωμοσύνη.

Από την μεριά των καταναλωτών αρκετοί έχουν κάνει τον λογαριασμό τους, πόσες αποδείξεις χρειάζεται για να οικοδομήσουν το αφορολόγητο και δεν πάνε ρούπι παραπέρα. Τόσες χρειάζομαι τόσες μαζεύω. Κάποιοι άλλοι ποντάρουν στη παραδοσιακή υποχωρητικότητα του κράτους, κάθε φορά που αρχίζουν κάποια μέτρα να ενοχλούν τους πολίτες. Άλλωστε, κακά τα ψέματα, η συλλογή αποδείξεων πλήττει βάναυσα την lifestyle εικόνα του «ωραίος σαν Έλληνας». Σε αντίθεση με τον «εβραίο» που δεν κερνάει ούτε τη μάνα του και τον “Γερμανό” που την βγάζει με μια σαλάτα, ο Έλληνας βαυκαλίζεται με το στερεότυπο ότι είναι έξω καρδιά, χουβαρδάς, ανοιχτοχέρης και μέγιστος κουβαλητής. Και δυστυχώς ότι σήμερα θεωρείται κοινωνικά αναγκαίο επί της ουσίας πληγώνει την αντίληψη που έχει διαμορφώσει ο Έλληνας για τον εαυτό του.
Γι αυτό και κινδυνεύουν να πάνε στράφι τόσες θυσίες.

Έχουμε λοιπόν από την μια μεριά τους αρπακολλατζήδες της αγοράς, που επιδιώκουν με κάθε τρόπο να μην αποδώσουν την υποχρέωση τους στο κράτος, και από την άλλη ένα ανεύθυνο σε μεγάλο βαθμό καταναλωτικό κοινό, που συμβάλλει τα μάλα στην δημιουργία ενός μίγματος που μοιάζει με γάγγραινα για την οικονομία. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι τόσο βαθιά ριζωμένες συνήθειες και προκαταλήψεις δεν είναι δυνατό να ξεριζωθούν από την μια μέρα στην άλλη. Όπως επίσης κι ότι στην καθημερινή πρακτική μας η δύναμη της συνήθειας υπερισχύει της κοινής λογικής.

Τελικά θεωρώ ότι οι αλλαγές που έχει ανάγκη η χώρα για να προχωρήσει θα σκοντάψουν πάνω σ ένα ανώριμο πλήθος ακαλλιέργητων πολιτών. Γι αυτό τελικά θα συντελεστούν με τον πλέον δύσκολο και επώδυνο τρόπο.