Κομισιόν: Είμαστε μακριά από την τελική συμφωνία

Σύμφωνα με όσα δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος χθες στις Βρυξέλλες, υπάρχει ακόμα μεγάλη απόσταση να καλυφθεί πριν από τον τελικό συμβιβασμό των θεσμών με την Ελλάδα. Η ίδια πηγή, παρότι τόνισε ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα προσέλθουν στο Eurogroup της Δευτέρας με χαμηλές προσδοκίες, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια θετική δήλωση από το Eurogroup που θα αναγνωρίζει την πρόοδο στις συζητήσεις.
Την ίδια ώρα πηγή της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι η αύξηση του ορίου έκδοσης εντόκων γραμματίων δεν αναμένεται με μια απλή δήλωση από το Eurogroup.

Τουρκικός εθνικισμός: ο φερετζές της ισλαμοποίησης

Οι τελευταίες, πυκνές αναφορές αρκετών υψηλόβαθμων στελεχών της κυβέρνησης Ερντογάν, σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος λειτουργίας της Αγίας Σοφίας και τη μετατροπή της χρήσης της από μουσείο σε τζαμί αποτελούν βασικό κρίκο σε μια μακριά αλυσίδα γεγονότων, η οποία έχει στο επίκεντρό της τον εξοβελισμό του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους. Μάλιστα, οι τελευταίες ομιλίες του Τούρκου πρωθυπουργού διανθισμένες με κηρυγματικού τύπου νουθεσίες προς τη νεολαία της χώρας του προδίδουν τις προσδοκίες που από καιρό καλλιεργεί σχετικά με την επόμενη φάση της διακυβέρνησης της Τουρκίας και την κατεύθυνση προς την οποία θα πρέπει να πορευτεί. Και ως άνθρωπος των πρωτοβουλιών ο Τούρκος πρωθυπουργός για να το πετύχει αυτό δε θα διστάσει ακόμα και να χρησιμοποιήσει ξανά  το χαρτί του εθνικισμού ως προπέτασμα καπνού στο εσωτερικό της χώρας του, αλλά  και ως μέσο συσπείρωσης των δυνάμεων εκείνων που ανθίστανται σθεναρά στην προσπάθεια ισλαμοποίησης της πατρίδας τους. 

Προοίμιο μιας νέας κανονικότητας

Όταν ένα από τα πιο τρανταχτά θεσμικά ονόματα στην ευρωπαϊκή διοίκηση ο Ανρί Μαλόζ, πρόεδρος της ευρωπαϊκής οικονομικής και κοινωνικής επιτροπής δηλώνει σοκαρισμένος με τη δήλωση που έκανε ευρωπαίος αξιωματούχος περί δισεκατομμυρίων και μιλίων που χωρίζουν την Ελλάδα και τους δανειστές από μια συμφωνία, πρέπει το λιγότερο να προβληματιζόμαστε σχετικά με την διαύγεια και την καθαρότητα που διακρίνει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Αν εξακολουθήσουμε περαιτέρω και για την επίσης πολύ σοβαρή δήλωση του ίδιου αξιωματούχου περί συνέχισης των συνομιλιών μετά το σκι των χειμερινών του διακοπών, θα αντιληφθούμε γρήγορα ότι το περίφημο έλλειμμα δημοκρατίας στην ένωση, που κανένα δε συγκινεί η αντιμετώπισή του, δηλαδή η υπεροπλία μέσων σε επίπεδο στρατηγικών αποφάσεων που διακρίνει τους υπαλλήλους της Κομισιόν (μιας υπερ-κυβέρνησης διορισμένων) έναντι των εκλεγμένων του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, έχει μετατραπεί σε συστηματική αλαζονεία, πολιτικό κυνισμό και έπαρση. Ωστόσο, υπάρχουν και  πρόσωπα  στην ευρωζώνη που δεν μένουν απαθή απέναντι σε τέτοιου είδους συμπεριφορές, αλλά μάλλον σε γενικές γραμμές δεν έγινε και τίποτα. Ας μου επιτραπεί λοιπόν μια μικρή παρατήρηση με αφορμή τη δήλωση του ευρωπαίου αξιωματούχου για την πρόοδο των συνομιλιών. Δεν είναι δυνατό να υπάρχει τόσο μεγάλο χάσμα μεταξύ της πραγματικότητας και όσων παρουσιάζονται από την Κομισιόν ως στοιχεία της. Γιατί είναι δύο προσεγγίσεις που δεν επιδέχονται σύγκριση. Άρα η εντύπωση του κ. Μαλόζ ότι παίζεται παιχνίδι και υπάρχει εκβιασμός προσθέτει άλλη μια διάσταση στο μέγεθος της τραγωδίας, την οποία αν δεν συνειδητοποιήσουμε σε όλο της το εύρος πολύ γρήγορα θα βρεθούμε οριστικά και αμετάκλητα στη γωνιά της ιστορίας.

Όχι σε όλα εναντίον ναι σε όλα

Έχει η Δημοκρατία τους πατρόνες της; προφανώς και τους έχει. Και είναι όλοι αυτοί που κάθε φορά έχουν τη δύναμη να προσδιορίσουν και να προβάλλουν τις προδιαγραφές της με τρόπο που να εξυπηρετεί τα στενά πολιτικά τους συμφέροντα. Εχθές ήταν ο πρωθυπουργός αυτός που υπερέβαλλε εαυτόν για μια ακόμη φορά προσδιορίζοντας τα όρια του σεβασμού προς τη δημοκρατία και τους θεσμούς. Κατά τον κ. Σαμαρά λοιπόν έλλειψη σεβασμού προς τη δημοκρατία συνιστά η χρήση απαξιωτικών χαρακτηρισμών για τον πρωθυπουργό μιας χώρας, αλλά όχι και η εκτεταμένη του απουσία από το κοινοβούλιο ή η προσπάθεια ταπείνωσης του πολιτικού του αντιπάλου, μέσα από πόζες, πλάγια βλέμματα και αγοραίες πολιτικές ατάκες του συρμού. Η αξιωματική αντιπολίτευση από την άλλη εμφανίστηκε πολύ μπερδεμένη, αλλά και σαφώς εγκλωβισμένη πια μέσα στις επιλογές της. Ο κίνδυνος που κάποτε ελλόχευε να ταυτιστεί  στη συνείδηση των πολιτών και επισήμως με έναν χώρο που υπερασπίζεται με πάθος όλες τις παθογένειες του παρελθόντος είναι τώρα περισσότερο ορατός από ποτέ, αρά το μέγεθος της επιτυχίας της θα κριθεί από το μέγεθος και την πραγματική δύναμη του πελατειακού «κινήματος»  στην Ελλάδα. Η υπόλοιπη Δεξιά παραληρηματική και ασύντακτη δανείστηκε κι αυτή την βακτηρία της ΕΡΤ για να εξαπολύσει μύδρους και απειλές κατά πάντων.. Η ελαφροαριστερούλα από την άλλη προσπαθώντας ανεπιτυχώς να πάρει την πρωτοβουλία των πολιτικών κινήσεων κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ως μια ανανεωτική πλατφόρμα ελβετικού τύπου. Η εμμονή τέλος του ΚΚΕ στην συνολική άρνηση όχι μόνο δεν το εμπόδισε να προχωρήσει χθες σε επίσημη διόρθωση της θεαματικής γκάφας που έκανε ο εκπρόσωπός του το βράδυ του Σαββάτου, αλλά του έδωσε και την μοναδική ευκαιρία να διατηρήσει την τακτική των ίσων αποστάσεων από όλους και όλα. Ωστόσο, για μια ακόμη φορά φάνηκε πόσο η δύναμη της αρνητικής συνήθειας μπορεί να καθορίσει πολιτικές συμπεριφορές και καταστάσεις, καθώς με βάση την διορθωτική ανακοίνωση του κόμματος στην πραγματικότητα το όχι που εκφέρθηκε από τον εκπρόσωπό του εκ παραδρομής ήτανε ναι το οποίο όμως τοποθετημένο σ ένα ευρύτερο πλαίσιο γίνεται πάλι όχι.

Νιάτα κάντε τόπο

Δεν περνάει σχεδόν ούτε μέρα χωρίς ο Μανόλης Γλέζος να απασχολήσει με μια διφορούμενη τοποθέτησή του την επικαιρότητα. Το είπε, ή δεν το είπε άραγε, το εννοούσε ή μήπως όχι,  διαστρεβλώθηκαν ή όχι οι απόψεις του στο όνομα της πολιτικής σκοπιμότητας; Μιας και αποτελεί ένα από τα πρόσωπα-φετίχ της Αριστεράς ο πολιτικός και αγωνιστής με την μακρά πολιτική διαδρομή ανοίγει συχνά με δηλώσεις του τον ασκό…Προσωπικά,  δεν μπορώ να θυμηθώ, ωστόσο, άλλη τέτοια εποχή που ο κ. Γλέζος να απασχολούσε τόσο έντονα τα μέσα και την επικαιρότητα. Ίσως να διανύει ο άνθρωπος μια δεύτερη νεότητα, σεβαστό από κάθε άποψη, αν και ενοχλητικό ορισμένες φορές . Ίσως βέβαια και τα κατευθυνόμενα μέσα μαζικής ενημέρωσης να βάζουν το χεράκι τους, βρίσκοντας στο πρόσωπό του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς  μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για ανανκύκλωση της συζήτησης γύρω από τις εγγενείς αδυναμίες του  ΣΥΡΙΖΑ, που συχνά συμπυκνώνονται στις έννοιες  πολυγλωσσία και  αποσπασματικότητα. Το μόνο σίγουρο όμως είναι πως υπάρχει εκτός από την πραγματική φτώχεια και μια γενικευμένη πενία πολιτικών στελεχών και ιδεών.

Και κάπου εκεί,  στο σημείο δηλαδή της εναλλαγής των γενεών, μοιάζει να έχει παγώσει ο χρόνος, ανάμεσα στο απέθαντο παλιό και το θνησιγενές νέο.

Πίσω από το οικονομικό τοίχος

Πριν από μόλις τέσσερα χρόνια ο πρώην πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέκος Αλαβάνος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναρρίχηση του Αλέξη Τσίπρα στην ηγεσία του κόμματός του. Ήταν η φωνή του που εξήγησε τις πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες που κάθε ανανέωση προκαλεί. Ο δυναμικός πολιτικός παρουσίασε αυτό που πολλοί αρνούνταν να αποδεχτούν: τις πολλαπλές επιδράσεις που έχουν για την άτολμη Αριστερά οι κοντόφθαλμες ηγετικές επιλογές και η αναρρίχηση στα ανώτερα κλιμάκια στη βάση της παρωχημένης λογικής της επετηρίδας και των κριτηρίων ωριμότητας και εμπειρίας. Αλλά ο τότε πρόεδρος του Συνασπισμού δεν είπε τίποτα για τους πραγματικούς λόγους που τον ώθησαν να εγκαταλείψει την ηγεσία του κόμματός του, τίποτα για το ύφος της αριστεράς που προκαταλαμβάνει η αποχώρησή του από τα κοινά, που έγινε υπό το πέπλο απόλυτου μυστηρίου και έντονων ερωτημάτων, σε μια περίοδο που το κόμμα του σημείωνε εξωφρενικά δημοσκοπικά ποσοστά.

Το απλό γεγονός της επιλογής της λέξης «αποχώρηση» ή της πιο πολιτικής «ανανέωση» δηλώνει μια σχεδόν μυστηριακή τοποθέτηση. Οι όροι αυτοί έχουν χρησιμοποιηθεί τόσο πολύ στον εγχώριο τύπο που ο πολίτης δεν αναγνωρίζει ότι ανάμεσα σε αυτούς και τις πληθωρικές τους συνδηλώσεις κυριαρχούν πλήθος ανακριβειών και διαστρεβλώσεων.  Οι εφημερίδες της εποχής υπέθεταν, όχι άδικα, ότι όσοι από εμάς επιθυμούσαμε ένα πολιτικό άνοιγμα της αριστεράς, θα χειροκροτούσαμε de facto την αναρρίχηση ενός τριαντάρη στην πρωτοκαθεδρία του κόμματος, επιθυμώντας την ανάληψη εξουσίας από πολιτικούς ηγέτες που δεν πεθαίνουν καθισμένοι στις προεδρικές τους καρέκλες με μια κόκκινη ταινία σταυρωτά στο στήθος τους.

Ηγέτες που πρέπει να παραμείνουν πολιτικά ζωντανοί, προστατεύοντας από τους αντιπάλους τους τα «σημεία μηδέν», που θα μπορούν να κοιμούνται ελαφρά, επαγρυπνώντας ως ακούραστοι μάρτυρες και φύλακες του ματωμένου δέντρου της ψεύτικης και συχνά νοθευμένης κοινωνικής πραγματικότητας ήταν πάντοτε καλοδεχούμενοι ως καρποί μιας περιούσιας σποράς.. Τώρα που οι εικόνες ενός νεόκοπου ηγέτη κάνουν το γύρο του κόσμου και που οι νέες γενιές αρχίζουν να ξεχνούν τους παλιότερους και να ακούνε με περίσσεια κατανόηση και συμπάθεια τους λίβελους, την περιφρόνηση και την σκληρή κριτική που επιφυλάσσονται για τους σημερινούς, είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να συνεχιστεί ο κύκλος της τριβής που η σκληρή λιτότητα έχει επιβάλλει στο έθνος μας. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας ως εγγυητής μιας κοινωνικής σταθερότητας που δεν αποδυναμώνει το πνεύμα της πραγματικής και ριζοσπαστικής αντίστασης που γεννούν οι κοινωνικές συνθήκες πρέπει να εξαλείψει εντός του πολιτικού του χώρου τις εστίες που παρατείνουν τη βία και μας κάνουν ίδιους με όσους την υπηρετούν από μια σχεδόν ιδεολογική θέση. Πρόσφατα μίλησε σε φοιτητικό κοινό στο Τέξας, όπου επιχείρησε να βάλει ένα τέλος στην πολυγλωσσία που κυριαρχεί στο κόμμα του σχετικά με μερικά θεμελιώδη ζητήματα πολιτικής κατεύθυνσης. Αλλά η ύπαρξη αυτών των ομιλιών δεν απέτρεψε τις εξωφρενικές εκφράσεις στελεχών του κόμματός του λίγες μόλις μέρες αργότερα στη βουλή. Τώρα ο καθένας από εμάς μπορεί να πει ένα μεγαλοπρεπές «φτάνει πια» προς όλες τις κατευθύνσεις, και να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα σε όλους αυτούς που ζουν με προαισθήσεις του πολιτικού τους θανάτου. Ο λαός που πιστεύει ότι πρέπει να επιζήσει για να γίνει μάρτυρας της καταλήστευσης της ζωής και των προσδοκιών του, απορρίπτει την επίδραση της δαιμονοποίησής του, αλλά και συνειδητοποιεί πως η εξωτερική υποτίμηση ενδυναμώνει την εσωτερική.

Γι αυτό ζητά από την Αριστερά να αφιερωθεί περισσότερο στις αξίες που την αντιπροσωπεύουν και να συνεισφέρει στην ευημερία των πολιτών στο σύνολό τους, και όχι μόνο των γνωστών προστατευμένων ομάδων του συστήματος. Ειδικά εμείς που θεωρούμε το τέλος του μνημονίου ως ένα οριστικό χτύπημα στον αυταρχισμό της οικονομικής εξουσίας κάτω από την οποία ζούμε, απαιτούμε από την Αριστερά να τροφοδοτήσει την ιδέα ενός πολιορκημένου μέρους από εξωτερικούς αλλά και εγγενείς παράγοντες.

Στην Αθήνα, στο μεταξύ, μπροστά στα μάτια του κόσμου κάποιοι βουλευτές και υπουργοί θα γιορτάσουν την επανεκκίνηση της δικομματικής κυβέρνησης με επευφημίες και χειροκροτήματα. Γι αυτό και ήταν τόσα πολλά τα έκπληκτα πρόσωπα όσων ακούσαμε τα επιχειρήματά της Αριστεράς όταν κατέθετε μια εντελώς άτοπη και καιροσκοπική πρόταση δυσπιστίας απέναντι στην παραγκωνισμένη από τους εκπροσώπους των δανειστών ελληνική κυβέρνηση.

Ό,τι φυτρώσει στα συντρίμμια

  Την ίδια και απαράλλακτη , επιπόλαιη αλλά και συχνά αστόχαστη και ευκαιριακή αντιπολιτευτική τακτική που κατηγορείται σήμερα ότι ασκεί  ο Αλέξης Τσίπρας,  είχε ασκήσει πριν από μερικά χρόνια ο σημερινός πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, και προ πολλού ο Γιώργος Παπανδρέου. Όσο μάλιστα πηγαίνουμε προς τα πίσω γινόμαστε θεατές ενός πανομοιότυπου έργου, που θέλει την αξιωματική αντιπολίτευση να επιδιώκει να γκρεμίσει μια κυβέρνηση επικίνδυνη κατ αυτήν για τα εθνικά συμφέροντα.. Έτσι έχουμε στον πυρήνα του πολιτικού αυτού δράματος, αντιπολιτεύσεις που επενδύουν στρατηγικά στην πρόωρη κατάρρευση μιας κυβέρνησης που προχωράει συνήθως χωρίς σχέδιο και στρατηγική. Υπό αυτές τις συνθήκες λοιπόν που διαμορφώθηκαν και διαμορφώνονται σε μια δημοκρατία που κυριαρχούν οι μηχανισμοί, οι παραγοντισμοί και οι ακρότητες, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι είμαστε μέχρι και τυχεροί που έχουμε φτάσει ως εδώ.

Η πολιτική ως μια προέκταση της επικοινωνίας δε γεννάει ελπίδα

Όχι μοναχά τη συσπείρωση της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας ενόψει μάλιστα της ψήφισης του κρίσιμου νομοσχεδίου για τον νέο τρόπο φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας, αλλά και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύς της τρόικα, πετυχαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ, με την κατάθεση πρότασης μομφής για τα γεγονότα που σχετίζονται με την ΕΡΤ. Έτσι λοιπόν, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα, αλλά υπαρκτά διαπραγματευτικά χαρτιά που είχε στα χέρια της η κυβέρνηση Σαμαρά και χρησιμοποιούσε  κάθε φορά που ένιωθε να στριμώχνεται άσχημα στον τοίχο , δηλαδή την επίκληση ως φόβητρου του ενδεχομένου μιας αναγκαστικής μελλοντικής διαπραγμάτευσης των δανειστών με το πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, μοιάζει τώρα να καταρρέει , ειδικά αν αποφύγει τον σκόπελο της μομφής χωρίς απώλειες.

Το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός τους

Το πάλαι ποτέ κραταιό ΠΑΣΟΚ, με τους φανατικούς οπαδούς και τους ορκισμένους  εχθρούς έχει μικρύνει υπερβολικά πολύ το τελευταίο χρονικό διάστημα και κυρίως έχει συρρικνωθεί εξαιρετικά γρήγορα. Καθώς λοιπόν  είναι ηλίου φαεινότερο ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα επιβίωσης, ιδεολογικής ταυτότητας και διοικητικής βιωσιμότητας, εδώ και αρκετά χρόνια, οι εξελίξεις στο χώρο μοιάζουν να κινούνται σε αρκετά μικρότερη ταχύτητα από αυτήν που θα ανέμενε κανείς. Απόρροια λοιπόν όλων αυτών των προβλημάτων είναι και η αδυναμία του προέδρου του να προσελκύσει μερίδα από το ενδιαφέρον ενός κοινού που παραδοσιακά διάκειται θετικά προς τις θέσεις της κεντροαριστεράς..

 Όσο λοιπόν κι αν λέμε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των παραδοσιακών φίλων του κόμματος θεωρεί ότι η τρικυμιώδης  κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο πολιτικός τους χώρος είναι καθαρά συγκυριακή και είτε οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο αποκλειστικό και δυσανάλογο πολιτικό κόστος που ανέλαβε τα προηγούμενα χρόνια, είτε στις δυσάρεστες αποφάσεις που έλαβε προσωπικά ο πρόεδρός του, έρχεται σήμερα η πραγματικότητα για να το διαψεύσει θριαμβευτικά. Η πελατειακή σχέση που ανέπτυξε το ΠΑΣΟΚ με τους υποστηρικτές του, έχει διαταραχτεί ανεπανόρθωτα, κι αυτή η νέα συνθήκη εξορθολογισμού της πολιτικής πράξης, αποτελεί τη ρίζα των δεινών του  κινήματος, που δείχνει πιο αδύναμο, νωθρό και γερασμένο από ποτέ. Άλλωστε, στις πλάτες του γαλουχήθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι με τις αξίες της εξαγορασμένης ψήφου και του ρουσφετιού, για να εξασφαλίσουν κάποια προσωπικά προνόμια. Όμως, δεν είναι λίγος ούτε ο χρόνος ούτε η ενέργεια που δαπανήθηκε προκειμένου να ριζώσουν για τα καλά. αυτές οι νοοτροπίες, άρα ας μην περιμένουμε εδώ και τώρα θαύματα .. Μικρές και άμεσες αλλαγές προς μια διαφορετική κατεύθυνση ναι, αλλά όχι ριζοσπαστικές αλλαγές, τις οποίες δεν είναι άλλωστε πρόθυμοι να τις κάνουν και οι ίδιοι.  Σημειωτέον δε, ότι και η ίδια η λέξη «σοσιαλιστικό» λειτουργεί πλέον ως ευφημισμός που περισσότερο προκαλεί παρά εμπνέει. Ελπίζω αυτή η νέα αρχή που επιδιώκουν τα στελέχη της παλιάς δημοκρατικής παράταξης να διαπνέεται από ειλικρίνεια και πολιτικό σθένος γιατί η φθορά τους είναι τόσο μεγάλη και εμφανής που η προσπάθειά τους διαφορετικά θα αποδειχθεί  εξαιρετικά θνησιγενής διαιωνίζοντας ένα πολιτικό κενό που πρέπει πάση θυσία να καλυφθεί από σοβαρές και αξιόπιστες πολιτικές δυνάμεις. Κι αυτή η ειλικρίνεια μπορεί να εκφραστεί μόνο με την αποχώρησή τους από τη δημόσια ζωή την οποία βλακωδώς αναβάλλουν, περιμένοντας προφανώς να αλλάξει η πραγματικότητα ώστε να συμφωνεί περισσότερο με τις προσδοκίες τους.

Ο θρίαμβος της ματαίωσης

Πριν από μόλις λίγες ημέρες ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ , Φώτης Κουβέλης έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης οικουμενικού χαρακτήρα. Ήταν η φωνή του που εξήγησε αργότερα την αδυναμία συνεννόησης που προκλήθηκε από τις πρώτες κιόλας συζητήσεις κι ήταν ο ίδιος που πρόβλεψε πριν από την τελική σύσκεψη με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι η χώρα κατά συντριπτική πιθανότητα οδεύει προς νέες εκλογές. Ο έμπειρος πολιτικός παρουσίασε απλά αυτά που πολλοί ξέρουν απ έξω: τα αγεφύρωτα χάσματα πολιτικής και εκλογικής σκοπιμότητας που διχάζουν τα ελληνικά κόμματα, τους ιδεολογικούς και  περιορισμούς που τα εμποδίζουν να αναπνεύσουν και να συνεννοηθούν,  τα ρήγματα ιστορικού μίσους , τα παιχνίδια αγκίστρωσης ή αποφυγής της εξουσίας, την προϊούσα μισαλλοδοξία, τον αριστερόστροφο και δεξιόστροφο δογματισμό, την υπεράσπιση της απόλυτης και μοναδικής αλήθειας. Αλλά τότε ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ δεν είπε τίποτα για την δική του ευθύνη σχετικά με την ατολμία του να στηρίξει μια κυβέρνηση εθνικού σκοπού χωρίς τη συνδρομή του ΣΥΡΙΖΑ, μια αμεριμνησία που λίγο αργότερα έπεσε πάνω του, καθώς οδεύουμε με μαθηματική ακρίβεια προς την επανάληψη της ίδιας διαδικασίας και πιθανών την διεκπεραίωση της συνεννόησης που δεν τόλμησαν οι πολιτικές δυνάμεις μετά την 6^η Μαϊου. Κι αυτό θα είναι ένα ακόμα  θεαματικό δείγμα της ανεπάρκειας των πολιτικών ηγετών μιας άλλης εποχής που ταπεινώνει σήμερα την Ελλάδα περισσότερο κι από τις ανεκδιήγητες δηλώσεις της Κριστίν Λαγκάρντ, που ξαφνικά θυμήθηκε την ανθρωπιστική κρίση στην Αφρική για να διασκεδάσει τις συνέπειες μιας άλλης ανθρωπιστικής κρίσης, διαφορετικού βέβαια διαμετρήματος, στην καρδιά της Ευρώπης.

Το απλό γεγονός της επιλογής της λέξης «συνεννόηση» ή της ακόμα πιο ενοχικής «συμπόρευσης» ταυτίζεται στη χώρα σχεδόν με την απουσία κάποιας ιδεολογικής θέσης.

Οτιδήποτε δεν είναι ριζοσπαστικό, ακραίο, ολιστικό, απόλυτο και δεν εκφράζει μια πολεμική διάθεση καταρράκωσης του αντιπάλου και ανάδειξης της μοναδικής και ακλόνητης αλήθειας εκδηλώνεται ως πράξη ύψιστης προδοσίας. Αν δεν χτυπήσεις το χέρι σου στο τραπέζι, αν δεν υψώσεις τον τόνο της φωνής σου ώστε να καταπιείς τα επιχειρήματα του αντιπάλου σου, αν δεν απολέσεις την πνευματική σου σοβαρότητα και επάρκεια για να γελοιοποιηθείς και να σχηματοποιηθείς ώστε να γίνεις αποδεκτός από ένα θυμωμένο κοινό διψασμένο για πόλεμο, όπως έκανε πρόσφατα κι ο συγγραφέας Πέτρος Τατσόπουλος, δεν έχεις καμιά ελπίδα επιβίωσης στον πολιτικό στίβο. Έτσι, είναι τόσα πολλά τα έκπληκτα πρόσωπα όταν  ακούν τα επιχειρήματα για μια ουσιαστική συνένωση δυνάμεων, που μοιάζει να έχει γίνει ο διχασμός ένα αξεδιάλυτο στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας.

Η απαίτηση μιας μονοετούς, διετούς ή τριετούς παράτασης του χρόνου εκπλήρωσης των υποχρεώσεών μας, έχει επιτρέψει να δικαιολογηθεί κάθε δημαγωγία στο όνομά της. Αλλά η ύπαρξη αυτής της δυνατότητας, όχι μόνο θα αντέκρουε την τιμωρητική διάθεση της Γερμανικής κυβέρνησης απέναντι στην Ελλάδα αλλά θα δημιουργούσε και τις συνθήκες ηρεμίας που χρειάζεται η χώρα για να πάρει τις μεγάλες της αποφάσεις και να προσανατολιστεί ανεπηρέαστη στον παγκόσμιο ιστορικό χώρο. \Ώστε να πάψουμε να τροφοδοτούμε την ιδέα ενός πολιορκημένου μέρους, όπου ο συναινετικός είναι περίπου το ίδιο πράγμα με τον προδότη κι όπου ο εξωτερικός αποκλεισμός και οι διαρκείς ταπεινώσεις στις οποίες μας υποβάλλουν οι δανειστές μας όχι μόνο να μην έχουν ενδυναμώσει ούτε κατά το ελάχιστο το εσωτερικό μέτωπο αντίστασης, αλλά να το έχουν σχεδόν θρυμματίσει.

Ελπίζω η επόμενη εκλογική αναμέτρηση να είναι θετική για εκείνους από εμάς που ευχόμαστε να λάβει τέλος ο παραλογισμός της διχόνοιας, ειδικά εμείς που θεωρούμε το τέλος του κομματικού κράτους ως ένα οριστικό χτύπημα στον αυταρχισμό της αναξιοκρατίας κάτω από τον οποίο ζούμε. Πολύ φοβάμαι όμως πως οι νικητές των επόμενων εκλογών, θα το ερμηνεύσουν διαφορετικά: θα χειροκροτήσουν με ικανοποίηση την αδιαμφισβήτητη βούληση  του λαού και θα δηλώσουν ότι αποτελεί άλλη μια περίτρανη απόδειξη ότι το μνημόνιο και οι μεταρρυθμιστικές του απαιτήσεις δεν είχαν καμιά απολύτως κοινωνική νομιμοποίηση. Στην Αθήνα, στο μεταξύ, μακριά από τα μάτια του κόσμου, κάποιοι επαγγελματίες εργατοπατέρες, εσωτερικοί κομματικοί μετανάστες εσχάτως, και μερικές εκατοντάδες χιλιάδες προστατευόμενών τους,  θα γιορτάζουν για ακόμη μια ματαίωση των ονείρων του πιο δημιουργικού και του πιο ταλαιπωρημένου τμήματος του ελληνικού λαού, που μόλις και μετά βίας εμπιστεύεται, αν και δυσκολεύεται να τις διερμηνεύσει, ήπιες και σοβαρές φωνές σαν του Φώτη Κουβέλη, βλέποντας τες να αντιπαλεύουν ανάμεσα στον παλαιοκομματισμό και την ανεπηρέαστη από ιδεοληψίες και μανιφέστα κοινή λογική.

Μικρά διαλείμματα αξιοπρέπειας

Το σταυρόλεξο της επόμενης ημέρας μοιάζει να απευθύνεται αποκλειστικά σε εξαιρετικά αδίστακτους λύτες. Κυρίως σε αυτούς που προκειμένου να επιτύχουν τον επιθυμητό συνδυασμό λύσεων δεν διστάζουν να αναθεωρήσουν, να προσθέσουν, ή να αφαιρέσουν τετραγωνάκια από την ευφυή γραμμική κατασκευή.

Αναμένοντας, όμως, ένα έτος σημαδεμένο από τη μια, με βιβλικές προβλέψεις για καταστροφές ανυπολόγιστης αξίας που δήθεν προμηνύει η εκδικητική έξαρση της φύσης, και παράλληλα από την άλλη οικονομικές εξελίξεις ανυπολόγιστου βεληνεκούς που πρόκειται να καθορίσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κληθούμε να πορευτούμε κατά τις επόμενες δεκαετίες, τοποθετημένο ως ορόσημο τόσο υπαινικτικά στις παρυφές μιας συνοικιακής εσχατιάς που τη σάρωσε ένας απρόσκλητος χείμαρρος ασυδοσίας και ορθολογικού τυχοδιωκτισμού, έχουμε να αντιπαραθέσουμε μόνο το σθένος της λογικής και την δοκιμασμένη αντοχή της ευαισθησίας. Τα μόνα όργανα αντίστασης και πλοήγησης που διαθέτει ο σύγχρονος άνθρωπος.

Άγνωστο, ακόμα, απρόβλεπτο και εντελώς αχαρτογράφητο παραμένει το 2012, και από άποψη, πολιτική, οικονομική, περιβαλλοντική, ηθική. Θα είναι ένα ακόμα έτος ακύρωσης, μήπως ματαίωσης των ισχνών προσδοκιών που έχουν απομείνει ως απολειφάδια στις ζωές μας, ή ένα έδαφος κινούμενο και πληγιασμένο όσο και τα ακροδάχτυλα των πελμάτων που θα αποτολμήσουν να το διατρέξουν; Ακόμα και η άνοιξη των υποτιθέμενων πλεονασμάτων του κ. Μόσιαλου, μοιάζει να απέχει χρόνια, αντί για μόλις λίγους αποκαμωμένους μήνες, ακόμα και η περίφημη τελική ευθεία πριν από το αόρατο νήμα τερματισμού και το αδιευκρίνιστο τέλος, μοιάζει να μην έχει ξεκαθαρίσει το τι είναι αυτό ακριβώς που πρόκειται να τελειώσει, αφού σίγουρα δεν θα είναι οι θυσίες και η λιτότητα, ενώ και ο χρόνος έχει εξελιχθεί πια σε ένα εξαιρετικά σχετικό μέγεθος.
Μ αυτά και μ αυτά, η πολύπλευρη ελληνική κόπωση γίνεται πια ορατή από κάθε σημείο του πλανήτη.
Στο εσωτερικό, την ανιχνεύεις σαφώς ευκολότερα μέσα από τα καταπονημένα πνευμόνια των πολιτικών που έχουν εξαντληθεί να εκτοξεύουν πεπιεσμένο αέρα με κατηγόριες, νουθετήσεις και παλαιοκομματικές καταλογίσεις μέχρι τις μωρολογίες των καφενείων που εξανεμίζονται για να διασταυρωθούν στον αέρα με το άρωμα των χαρμανιών και πιο χαμηλά κάτω στην κοινωνία όπου ακόμα και τα πρέπει και τα δεν πρέπει, τα φταις και τα φταίω, έχουν καταχωνιαστεί, ξεπουπουλιασμένα και απορροφημένα σε κάποια παλιά εργοτάξια ακυρωμένων συμβολισμών, για να απελευθερώσουν περισσότερο χώρο σε πιο χειροπιαστά, υλοποιήσιμα και αυτονόητα σχήματα.

Έτσι, λοιπόν, κυλά η ζωή όλων μας μεταξύ των προεόρτιων και μεθεόρτιων των επικείμενων δόσεων, με συνεχείς ταπεινώσεις εθνικές και προσωπικές στο όνομα μιας διφορούμενης εξύψωσης. Με τους πολίτες να ξημεροβραδιάζονται μπροστά στους δείκτες τους καταναλώνοντας άπληστα απαισιοδοξία και πανικό για λίγες μόνο αιχμές στοχευμένης πληροφόρησης, μια στάλα τσιμέντου ασφάλειας για να παγιώσουν λίγα μόλις τετραγωνικά μέτρα σχεδίων και προγραμματισμών, γύρω από τα βασικά και αυτονόητα. Και στα μεθεόρτια να αναζητεί ο συντετριμμένος πολεμιστής, με τις δυνάμεις του να έχουν τρωθεί και την αξιοπρέπειά του να έχει μπει ενέχυρο, λίγες μόνο στιγμές ξεκούρασης και αποστασιοποίησης μακριά από τον συστημικό κυνισμό, ενός αδιασαφήνητου πολιτεύματος, λαστιχένιου, εύκαμπτου και προσαρμοστικού, για να αποστρέψει το βλέμμα του από μια καθημερινότητα που όχι μόνο στερείται έμπνευσης, φαντασίας και ελπίδας αλλά μοιάζει να ενοχλείται και από αυτά και να τα αποστρέφεται.


Αυτή την ώρα λοιπόν, που το καινούργιο ψιθυρίζει τις προσταγές του αποκλειστικά και μόνο στα αυτιά των κυβερνώντων, οι οποίο τα έχουν κάνει μούσκεμα στην διαχείριση της ευθύνης που επωμίστηκαν και που η κοινωνία έχει διαρραγεί στα επιμέρους συστατικά της με τα μέλη της να αιφνιδιάζονται πρωτόγνωρα κάθε φορά που τυχαίνει να διασταυρώνονται τα βλέμματά τους στον ουδέτερο χώρο, κλεισμένοι ο καθένας σ ένα μικρόκοσμο αφορολόγητο και απροσπέλαστο με το μίνιμουμ ασφάλειας που δικαιούται να αιωρείται αδιαπραγμάτευτο και αναπόσπαστο πάνω από τα κεφάλια μας , ετούτη η άσκηση επιβίωσης γενικεύεται και αγκαλιάζει ολοένα και πλατύτερα στρώματα του πληθυσμού, τροφοδοτώντας τη μνήμη με μικρές σκελίδες τόνωσης και αποφασιστικότητας που χρειάζεται το ανθρώπινο πνεύμα για να εμψυχωθεί από ιδέες που φιλοδοξούν να το βγάλουν από το τέλμα και την μοιρολατρία.

Εξάλλου, η ζωή είναι πάνω απ όλα. Πάνω και από τις οικονομικές δυσκολίες, και από τις ανέχειες ακόμα και από τις καταστροφές, τις απώλειες και τα αδιέξοδα. Κι όταν το γενικό έχει αποδείξει επανειλημμένως ότι διαθέτει τους δικούς του τρόπους για να υποτάξει το μερικό στη βούλησή του, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να παραιτείται από την υποχρέωσή του να συσπειρώνει, να ενισχύει και να τροφοδοτεί την ύπαρξή του με ελπίδες ραντισμένες με αίμα και πόνο.

Ένας σκύλος που κυνηγούσε την ουρά του…

Εξαγγέλλοντας κάθε φορά τα ίδια και τα ίδια μέτρα, τις ίδιες αραχνιασμένες μεταρρυθμίσεις , και τα ίδια ανεφάρμοστα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής, τρεις, πέντε, ή δεκαπέντε φορές προτού να αρχίσουν να νομοθετούνται και μετά να υλοποιούνται ή επιστρέφοντας αγριεμένος για να τρομοκρατήσεις αυτούς που δήθεν δεν σου επιτρέπουν να κάνεις τις απαιτούμενες αλλαγές, φανερώνει το λιγότερο έλλειψη αποφασιστικότητας, σχεδίου και γνώσης. Έλλειψη που την πληρώνει στο σύνολό του ο ελληνικός λαός που βλέπει την πολιτική ηγεσία της χώρας του να είναι τόσο διστακτική, μπροστά στο πρώτο βήμα σα να κάνει ότι είναι δυνατόν προκειμένου να γιγαντώσει ακόμη περισσότερο την ανασφάλεια και την απαισιοδοξία που τείνει να κυριαρχήσει από άκρου εις άκρον στην χώρα. Σα να είμαστε από τη μοίρα μας υποχρεωμένοι να αλλάζουμε τα πράγματα λίγο πριν βρεθούμε στο χείλος της αβύσσου.

Στην πραγματικότητα όμως η κυβέρνηση απλώς μεταφέρει την δική της ανασφάλεια στην κοινωνία.
Πριν από λίγες μόλις ημέρες ο υπουργός Οικονομικών, Βαγγέλης Βενιζέλος, κατηγόρησε τα μέσα ενημέρωσης, ότι αναπαράγοντας διαρκώς την ίδια μετρολογία καθιστούν τους πολίτες ανίσχυρους μπροστά στο κλίμα απαισιοδοξία που διεθνώς καλλιεργείται για την χώρα μας, ανακυκλώνοντας την ίδια πένθιμη ατμόσφαιρα. Και προσέθεσε, ότι υπάρχει μια πραγματική πραγματικότητα και μια επικοινωνιακή, υπονοώντας ότι αυτήν την τελευταία την δημιουργούν τα μίντια και παραδέχτηκε ότι οι ψυχικές αντιστάσεις του λαού έχουν ακυρωθεί εδώ και καιρό.
Στην περιβόητη συνέντευξη τύπου όμως ο τσάρος της πολύπαθης ελληνικής οικονομίας δεν απάντησε σ ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα.
Μήπως για την ανασφάλεια και την αναπαραγωγή της ατελείωτης μετρολογίας είναι υπεύθυνη η κυβέρνηση και μόνο; Και μέχρι πότε επιτέλους θα διαρκέσει ετούτη η ατελείωτη αναμονή πριν από την υλοποίηση έστω και μιας πραγματικής μεταρρύθμισης και δεν μιλάμε φυσικά για απολύσεις και τέτοιες σαχλαμάρες. Γιατί το να μειώνεις οριζόντια από τη μια τις μισθολογικές δαπάνες από τον υπέρογκο δημόσιο τομέα και από την άλλη να πρέπει να υποστηρίζεις διαρκώς με νέες χρηματοδοτήσεις τα ασφαλιστικά ταμεία μοιάζει με την εικόνα του αφηνιασμένου σκύλου που κυνηγάει την ουρά του.
Αυτό κάνει εδώ και αρκετούς μήνες η κυβέρνηση. Καθυστερεί αδικαιολόγητα ώστε τα πράγματα να πηγαίνουν στο μη παρέκει για να μπορεί να δικαιολογεί τις ωμές παρεμβάσεις της.. Θέλει να αλλάξει τους άλλους προτού να έχει αλλάξει η ίδια. Και όταν σηκώνεται γεμάτη πληγές από την σχεδόν παθολογική κατάκλιση, που άλλοτε ονομάζεται χειμερινό μούδιασμα και άλλοτε τυπική καλοκαιρινή ραστώνη, να υποκαθιστά το χαμένο έδαφος των καθυστερήσεων από την έλλειψη ταχύτητας και επαρκούς συντονισμού με μια βιασύνη σχεδόν τρομοκρατική για τις ψυχές των πολιτών.
Κι αν φάνταζαν κάπως άδικες, υπερβολικές ή βιαστικές εκείνες οι κατηγορίες που εκτοξεύθηκαν εναντίον της για εγκληματικές καθυστερήσεις κατά τους πρώτους μήνες της ανάληψης της εξουσίας το 2009, σήμερα φαίνεται να δικαιώνονται πανηγυρικά όσοι τις υποστήριζαν τότε έστω και αν ήταν υποκινούμενοι από καθαρά κομματικά κίνητρα.
Ο λαός λοιπόν κουράστηκε να διαθέτει μια κυβέρνηση που προσπαθεί να μειώσει διαρκώς τις δημόσιες δαπάνες επειδή αδυνατεί να συλλέξει φόρους και να λύσει την εξίσωση του ελλείμματος με πιο υποφερτό τρόπο για τους πολίτες της χώρας. Που λιποψυχεί μπροστά στο μέγεθος του στόχου. Περισσότερο όμως αντιδρά για αυτά που δεν γίνονται παρά για αυτά που γίνονται. Είναι η περιδήνηση στην εναγώνια αναμονή που τον συνθλίβει ψυχολογικά παρά οι σκληρές πολιτικές επιδιώξεις που δρομολογούνται . Γι αυτό και απαιτεί να τραβηχτεί η μαύρη κουρτίνα ώστε να ξεδιαλυθεί άμεσα το σκηνικό των προοπτικών του. Πρέπει να μάθει μια και καλή τι είναι διατεθειμένη να κάνει αυτή η κυβέρνηση προκειμένου να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των δανειστών της.
Θέλει να μάθει ολόκληρη την αλήθεια με μιας. Αν οι ζωές μας τελικά περιλαμβάνονται στις εμπράγματες εγγυήσεις που απαιτούν οι εταίροι της.

Όταν οι καινούργιοι μοιάζουν τόσο πολύ με τους αποχωρούντες

Είναι δύσκολο να ξέρεις ότι αυτό που συμβαίνει στη χώρα σου είναι μετάβαση. Μοιάζει σα να προσπαθείς να παρακολουθήσεις την εξέλιξη ενός λουλουδιού προς την τελική του φόρμα. Σίγουρα θα χάσεις κάποια στάδια, και θα απογοητευθείς από την πρόοδο του, θα αναρωτηθείς βασανιστικά και θα αμφισβητήσεις έντονα την προδιάθεσή του να αναπτυχθεί περαιτέρω.

Είμαι της άποψης ότι κάτι παρόμοιο με την διαδικασία αναγέννησης ενός λουλουδιού συμβαίνει ακόμα και με τις κοινωνίες όπου οι μεταβολές που συντελούνται σήμερα φαντάζουν ριζοσπαστικές και προφανείς. Ακόμα και εκεί όμως η αμφισβήτηση είναι εμφανής. Λίγο ο πανομοιότυπος τρόπος λειτουργίας και σκέψης των καινούργιων σε σχέση με τους αποχωρούντες, λίγο η αναγνωρίσιμη στάση του προηγούμενου κόσμου απέναντί τους, θολώνουν περισσότερο το τοπίο σχετικά με τον αν πραγματικά υφίσταται μια γνήσια κοινωνική μετάβαση ή αντίθετα μια απλή εναλλαγή προσώπων και συμφερόντων.
Εξάλλου, αυτή είναι η ζωή στις σύγχρονες κοινωνίες, αλλά και πάντα έτσι ήταν.
Έπρεπε να έρθουνε οι επόμενοι για να κατανοήσουν που ακριβώς πέτυχαν ή απέτυχαν οι προηγούμενοι, αλλά κυρίως το τι πραγματικά τους συνέβη. Κατόπιν να υλοποιήσουν τις προγενέστερες ουτοπίες με περισσή ευκολία και να υπονομεύσουν με εμφατική αλαζονεία την προσφορά της παράδοσης στην επίτευξη αυτών των μεγάλων στόχων. Και τελικά να αισθανθούν μειονεκτικοί απέναντι στις δικές τους ουτοπίες και να περιμένουν όλα τα χαρμόσυνα νέα της; εποχής τους από τον σούπερ άνθρωπο του μέλλοντος.

Άλλωστε η εμπειρία δείχνει ότι η απόσταση από το γεγονός είναι μια απαραίτητη συνθήκη για να αντικρίσει κανείς και να γευτεί με τα μάτια του το μυστήριο της κατανόησης. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που πρέπει να απομακρυνθείς από τις παρυφές ενός βουνού για να προσμετρήσεις το ύψος του, ή να απομακρυνθείς από τα μεγάφωνα μιας ηχητικής εγκατάστασης για να απολαύσεις τη μουσική.

Βέβαια, αυτό , κάθε άλλο παρά σημαίνει ότι πρέπει να σκιαστούμε από την άβυσσο της ύπαρξης ή ότι κάθε συγκαιρινός είναι υποχρεωμένος να εγκαταλείψει την προσπάθεια τού να ερμηνεύσει το μικροπεριβάλλον που τον περικλείει. Πραγματική επισφάλεια αποτελεί μόνο η ανάγκη να προσπαθήσεις να μετασχηματίσεις μια πραγματικότητα χωρίς προηγουμένως να την έχει απλοποιήσει στις διακριτές και ευκόλως κατανοήσιμες παραμέτρους της.
Άλλωστε, τα κοινωνικά γεγονότα δίνουν πάντα πλούσια τροφή για σκέψη, ενώ και ο ψυχανεμισμός αποδεικνύεται ένα πολύ αποτελεσματικό, διαισθητικό μέσο στη διάθεση μιας οξυμένης κοινωνικά συνείδησης.

Από την άλλη, όμως, δεν είναι λίγοι οι πολιτικοί ηγέτες που κατά καιρούς επαίρονται ότι επέφεραν αλλαγές σ έναν τόπο.
Μόνο ελάχιστοι, όμως, από αυτούς κατάφεραν να πετύχουν κάτι προς την κατεύθυνση της επιβεβαίωση της πεποίθησής τους, αλλά και αυτό κατά πολύ μικρότερο από όσο αρχικά εκτιμούσαν. Στην πραγματικότητα δεν έκαναν τίποτα θεαματικώς μεγαλύτερο απ ότι κάθε πολιτικός του ΜΟ αλλά είχαν τα μέσα για να αναδείξουν και να μεγαλοποιήσουν τις προσπάθειές τους, ενώ παράλληλα δεν έχαναν ποτέ την ευκαιρία να αποτίνουν έναν ανειλικρινή φόρο τιμής στο έργο τους.

Ναι είναι αλήθεια ότι μερικοί κατάφεραν να πυροδοτήσουν την απαρχή κάποιων αλλαγών. Να ενσπείρουν ορισμένες νέες νοοτροπίες, να εκριζώσουν παλιές κακές συνήθειες που υπηρετούσαν την στασιμότητα και την παγίωση. Λίγοι εξ αυτών όμως μακροημέρευσαν γεγονός που καταδεικνύει τις ποικίλες τάσεις κάθε εποχής.
Παρά τις αγαθές προθέσεις τους όμως τίποτα παραπάνω δεν πέτυχαν από αυτό που ήταν ανθρωπίνως δυνατό. Όπως αυτό προκαθορίζεται και προδιαγράφεται από τις δαιδαλώδεις προσδοκίες της ανθρώπινης φύσης.

Τελικά, η ζωή φαίνεται πως διαθέτει τους δικούς της ρυθμούς γι αυτό και όχι σπάνια συμβαίνει να αποκαθιστά κάθε βίαιη απόπειρα μετάβασης μιας κοινωνίας σ ένα άλλο επίπεδο, με τρόπο που χαρακτηρίζεται άδικος, σκληρός ή αποκρουστικός.
Κάθε πραγματική αλλαγή, τελικά, κάθε μετάβαση είναι τόσο αόρατη και σιωπηλή που σπάνια γίνεται αντιληπτή ακόμη και όταν ολοκληρώνεται και διαχέεται στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
Άλλωστε τι είναι η καθημερινότητα αν όχι η απόφασή μας να υποτάσσουμε κάθε τι το διαφορετικό μέσα σ ένα πλαίσιο ασφάλειας, κανονικότητας, κατανόησης και εγγύτητας, ώστε, ενσωματώνοντάς το να το αντικρίζουμε πάντα από τόσο κοντά που να μην μπορούμε σχεδόν να το αναγνωρίσουμε στην πλήρη του διάσταση;
Γι αυτό και το ένστικτο του έρωτα, του θανάτου και της επιβίωσης είναι οι τρεις τοίχοι που μας περικλείουν, αν και πάντα παραμένει ένα διακριτό άνοιγμα που μας επιτρέπει να ξεφύγουμε από την καταδυνάστευσή τους. Ακροβατούμε, όμως, διαρκώς στην τομή που συνδέει και διαχωρίζει το ατομικό από το κοινωνικό επίπεδο και κάποιοι από εμάς ονειρευόμαστε αλλαγές και μεταβάσεις, ενώ κάποιοι άλλοι όχι. Αλλά, ποιοι υπερτερούν και ποιοι προοιωνίζουν το αύριο;

Απλώς δεν ξέρουν τη δουλειά!

Πολιτικός, από αυτούς που λύνουν προβλήματα, και όχι από τους άλλους που υπόσχονται λύσεις, γίνεται κανείς μέσα από την φοίτησή του στο σχολειό της μακράς πολιτικής παράδοσης του τόπου του. Τέτοια παράδοση που να διδάσκει μεθοδολογία για τη λύση των προβλημάτων, στην Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ.
Τι υπήρξε; Ένα ταχύρυθμο φροντιστήριο για την εκπαίδευση των εκπροσώπων των αντικρουόμενων ταξικών συμφερόντων.

Υπάρχει μια πολλή διδακτική, τρόπος του λέγειν, σκηνή ανθολογίας στην περίφημη γερμανική ταινία «baader meinhof» που προκαλεί έκπληξη στους αμύητους στη γερμανική κουλτούρα θεατές, καθώς εξετάζει τη δράση της φράξιας κόκκινος στρατός κατά την εκρηκτική περίοδο 1968-1977 στη Γερμανία των μεγάλων κοινωνικών εξεγέρσεων। Σ αυτήν εμφανίζεται ο πολιτικός προϊστάμενος των υπηρεσιών ασφαλείας της τότε Δυτικής Γερμανίας να συζητά με ανώτατο αξιωματικό, αναζητώντας μια άμεση λύση σχετικά με την αδυναμία των αρχών να φτάσουν στον πυρήνα της τρομοκρατικής οργάνωσης και να την εξαρθρώσουν.

Σε κάποια στιγμή ο αξιωματικός του αναφέρει ένας τεράστιο αριθμό πιθανών υπόπτων για συμμετοχή στην τρομοκρατική οργάνωση, δηλαδή μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που κινούνται στον χώρο της ευρύτερης αριστεράς, και ο πολιτικός προϊστάμενός του όχι μόνο δεν σκιάζεται και δεν ξεραίνεται με την είδηση, όχι μόνο δεν κάθεται πάνω από το καμένο γάλα για να κλάψει αλλά δίνει με πολύ ήρεμο και πράο τόνο την κατεύθυνση που μόνο ένας Γερμανός αξιωματικός θα ήταν σε θέση να αποδεχτεί χωρίς να βάλει τα γέλια।

Το γεγονός ότι γνώριζαν πόσοι ήταν οι ύποπτοι για συμμετοχή στην εν λόγω οργάνωση ήταν γι εκείνους μια καλή αρχή. Η μία άκρη του νήματος είχε πιαστεί.. Τι κι αν ήταν 200.000 ή 300.000, είχε αποφασιστεί να εξεταστούν όλοι, ένας προς έναν και ο αξιωματικός ήταν υποχρεωμένος να βάλει σε εφαρμογή ακαριαία την διαταγή του πολιτικού του προϊσταμένου. Θεωρώ ότι κάτι παρόμοιο θα έκαναν οι Γερμανοί, αν υπολόγιζαν ότι ο αριθμός των φοροφυγάδων στην χώρα τους μπορεί να κυμαίνεται εώς και 500.000 ανθρώπους.
Δεν θα διαφωνήσω ότι το παράδειγμα είναι όντως ακραίο, όμως δείχνει κάτι.
Ότι ακόμα και για τα φαινομενικά ανυπέρβλητα προβλήματα ένα πρώτο βήμα είναι θεωρητικά μια καλή αρχή.
Στην Ελλάδα βρισκόμαστε σε μια περίεργη στασιμότητα τους τελευταίους μήνες με την εφαρμογή των μέτρων που έχουν ήδη ψηφιστεί από τη βουλή να μετατίθεται από μήνα σε μήνα, υπουργούς να κωλυσιεργούν μπροστά στην ευθύνη που έχουν αναλάβει και άλλους, βλέπε Παπακωνσταντίνου, να αλλάζουν τα νομοσχέδια την ύστατη στιγμή πριν από την ψήφισή τους, περιμένοντας από το νομοθετικό σώμα λογικά να μυρίσει τα δάχτυλά του σχετικά με το περιεχόμενο των εισηγήσεών του.
Δεν είναι τόσο τραγικό να υπάρχουν αποκλίσεις από τον ετήσιο διορθωμένο στόχο του ελλείμματος, αρκεί να υπάρχει κάποιος στόχος και κυρίως κάποιο σχέδιο.
Νιώθει όμως κανένας ότι υπάρχει;
Αυτά συμβαίνουν την ώρα που ο πρωθυπουργός απευθύνει συνεχώς κάλεσμα για επίσπευση του κυβερνητικού έργου, τη γνωστή παραδοσιακή μανιέρα. Άραγε πόσες φορές είναι αρκετές να πεις σ έναν υπουργό σου να σπεύσει προκειμένου να αρχίσει να σε ακούει;
Μ αυτά και μα αυτά η ύφεση της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να ξεπεράσει το 4,5% από 3% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ η ημερομηνία ενδεχόμενης εξόδου της χώρας από την ύφεση έχει ήδη λήγοντα αριθμό το 3 αντί το 2.
Καμιά φορά τα σχόλια είναι περιττά. Οσμίζομαι όμως, ότι πίσω από την αδυναμία της κυβέρνησης να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των εταίρων της υπάρχει και ένα συστημικό πρόβλημα λειτουργίας του πολιτικού κόσμου. Μ απλά λόγια οι πολιτικοί μας χρειάζονται σχολειό και δεν αναφέρομαι στις περίφημες σχολές που ο καθένας τους έχει τελειώσει, αλλά σχολειό εκπαίδευσης ανθρώπων που υποτίθεται ότι πρέπει να λύνουν προβλήματα. Σχολειό παροχής νοοτροπίας και μεθοδολογίας και όχι στείρων και ξεπερασμένων σε αρκετές περιπτώσεις γνώσεων, σχολείο που θα παίξει τον ρόλο που παίζει στις προηγμένες χώρες η μακραίωνη πολιτική παράδοση.. Χρειάζονται λοιπόν εκπαίδευση για κατανόηση της έννοιας της πολιτικής, καθώς και οι ίδιοι είναι φρούτα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που εξακολουθεί να βγάζει αυτοδίδακτους επιστήμονες για να δανειστώ μια εξαιρετικά εύστοχη παρατήρηση και ενός πολιτικού συστήματος που παράγει αυτοσχέδιους μάγους.
Εξάλλου, ποτέ η πολιτική στην Ελλάδα δεν ήταν μια τόσο δύσκολη δουλειά όσο είναι σήμερα, ενώ όσοι κατά καιρούς αποφάσιζαν να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους και τη γοητεία τους στον πολιτικό στίβο, θα σου περιέγραφαν κατά την εκκίνησή τους ένα διαφορετικό Job profile από αυτό που σήμερα τους απαιτείται. Ο ποιητής θέλει να πει ότι για πολλά χρόνια στην Ελλάδα η έννοια της πολιτικής ήταν συνυφασμένη αποκλειστικά με την επικοινωνία, και στο πιο πρακτικό της σκέλος με την εξασφάλιση δανεικών και την επιβολή φόρων. Εκεί εξαντλούνταν όλο το πράγμα. Δηλαδή περισσότερο συσχετιζόταν με την επινόηση τεχνασμάτων διατήρησης των κεκτημένων δια της αποφυγής των προβλημάτων παρά με την ίδια την εξολόθρευσή τους. Έτσι, οι πολιτικοί στην Ελλάδα όχι τυχαία, παρά μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις υπήρξαν άνθρωποι της πράξης . Επίσης δεν υπήρξαν καν οραματιστές, δηλαδή παραγωγοί φρέσκων, πρωτότυπων ιδεών και αντιλήψεων για την κοινωνία και την οικονομία. Αντίθετα εκπαιδεύτηκαν άριστα στο να διεκπεραιώνουν σύντομες αποστολές με προοπτική τετραετίας και μοναδικό γνώμονα την συνεχόμενη διατήρησής τους στους κυβερνητικούς θώκους.
Ώρα είναι λοιπόν να αποδειχτεί ότι όλοι αυτοί που εκλέγουμε για να φθάνουν στις λύσεις των προβλημάτων απλώς δεν ξέρουν τη δουλειά.
Και αν τα όρνεα μυριστούν αδυναμία, θα χιμήξουν να τους κατασπαράξουν.
Πολλοί έχουν επισημάνει μέχρι σήμερα ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια δυναμική επανεκκίνηση για να χτίσει την αυτοπεποίθησή της.
Προς όποια πλευρά όμως και αν κοιτάξεις βλέπεις ότι λείπει η ηγετική δύναμη, η καθαρότητας της σκέψης, η γενναιότητας της καρδιάς, που απαιτούνται από το πολιτικό προσωπικό της χώρας. Και η ανασφάλεια επεκτείνεται.

Στις λεπτομέρειες κρύβεται η στασιμότητα

Με τη στάση της η κυβέρνηση μοιάζει σα να προσπαθεί να χωνέψει και να εμπεδώσει πρώτα η ίδια, κάθε μέτρο που εξαγγέλλει. Νιώθεις ότι κάθε μέρα που περνάει εξαγγέλλονται ορισμένα καινούργια μέτρα, αλλά αν είσαι λιγάκι πιο προσεκτικός δεν θα σου ξεφύγει ότι είναι στην πραγματικότητα πάντα τα ίδια που εξαγγέλθηκαν και πριν από μερικές εβδομάδες ή και μήνες. Πρόκειται για μια απατηλή αίσθηση δημιουργικότητας. Ένα είδος «στρίβειν δια της εξαγγελίας», που απαντιέται από τους πολίτες με την «αποδοχή δια της μη υλοποιήσεως» και τη δημιουργία μιας αίσθησης ότι γίνονται και συμβαίνουν κάθε μέρα νέα πράγματα, αλλά τελικά , λάδι πολύ αλλά από τηγανίτα τίποτα.

Μόνο η διαρκής επιβάρυνση της ψυχολογίας των πολιτών, που για κάθε ένα μέτρο που πρόκειται να παρθεί έρχονται αντιμέτωποι με μια πυκνή δέσμη διαφορετικών διατυπώσεων σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, θυμίζει πρόσφατες αποφάσεις δεσμευτικού και επιτακτικού χαρακτήρα.
Ακούγεται συχνά, ότι η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών είναι διψασμένη για αλλαγές, ακόμη κι αν αυτό δεν εκφράζεται με τρόπο άμεσο, δεσμευτικό ή ιδιαίτερο πιεστικό.
Δεν είμαι, όμως, βέβαιος, ότι το ίδιο συμβαίνει και για την πλειοψηφία του πολιτικού δυναμικού της χώρας, το οποίο ποντάρει προφανώς ακόμα πολλά στο κομμάτι του εκλογικού σώματος, από το οποίο περιμένει να εκτιμήσει αργότερα την μεγαλειώδη επίδειξη ακαμψίας που φανερώνει σε όλα τα επίπεδα.
Επίσης, πάντα υπάρχει η αίσθηση, ότι στο πίσω μέρος του μυαλού τους, οι κυβερνώντες κρύβουνε και κάποιες δεύτερες σκέψεις του τύπου ότι αφού τα κουτσο-καταφέραμε μ έναν άλφα τρόπο μέχρι σήμερα ίσως είναι υπερβολικό το να αλλάξουμε ριζικά τις συνήθειές μας τόσο γρήγορα και απότομα. Εξάλλου, η περίφημη ρήση του Κώστα Καραμανλή, ο οποίος απευθυνόμενος στον τότε υπουργό Οικονομικών, Γιώργο Αλογοσκούφη, του συνέστησε να αφήσει τις μεγάλες αλλαγές για αργότερα, δεν είναι κατάτι διαφορετική από την σημερινή κυβερνητική αναβλητικότητα. Μπορεί να μην το λένε το «άστο για αργότερα» ξεκάθαρα, επειδή η χώρα βρίσκεται υπό ασφυκτικό διεθνή έλεγχο, αλλά το πιστεύουν και το υλοποιούν.
Γι αυτό και κλείνουν το μάτι στα θεμελιωμένα συμφέροντα και στις συντεχνιακές ομάδες, δια της πλάγιας οδού, την ώρα που δημοσίως φαίνεται πως τους τρίζουν τα δόντια, επιφέροντας ουσιαστικές αν και φαινομενικά ανεπαίσθητες αλλαγές στα υπό κατάρτισην νομοσχέδια που τους αφορούν.
Τελικά, αυτό το θέατρο, τού να υποκρινόμαστε τους συμμορφωμένους, τους αλλαγμένους, τους συνετισμένους και τους αξιόπιστους, μάλλον δεν τραβάει άλλο και δεν πείθει κανέναν.
Και η ιστορία πάντα διδάσκει ότι η ανάγκη για μεγάλες αλλαγές, απλώς αναβάλλεται, αλλά ποτέ δεν ματαιώνεται επ αόριστον. Αναβάλλεται και επιστρέφει με πολλαπλασιαστική ισχύ και συσσωρευτική ικανότητα, καθιστώντας τες όλο και πιο επώδυνες για τους λαούς και τις κυβερνήσεις τους.

Η αρρώστια που πουλήθηκε ως γιατρικό

Κάθε προσπάθεια ερμηνείας μιας δέσμης κοινωνικών μεταβολών που βρίσκεται εν εξελίξει είναι καταδικασμένη να στεφθεί με αποτυχία, επειδή απαιτείται πάντοτε αρκετός χρόνος, ψυχραιμία και αποστασιοποίηση για κάθε ορθή κρίση. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι αυτοί που το επιδιώκουν, επιχειρώντας να προσδιορίσουν τα «απαιτούμενα να γίνουν» προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση με χρώματα δανεισμένα από την παλέτα της προσωπικής τους ιδεολογικής εξάρτησης.Αυτή την περίοδο μάλιστα, κυριαρχούν κυρίως οι απόψεις που πριν από μερικούς μήνες χαρακτηρίζονταν απροκάλυπτα ως νεοφιλελεύθερες. Αυτές ακούγονται πιο καθαρά και δυνατά από οποιεσδήποτε άλλες, ενώ οι παραδοσιακά αριστερές θέσεις έχουν περιέλθει σε μια αμήχανη σιωπή, που ρίχνει περισσότερο νερό στον μύλο των δυνάμεων που θεωρούν ότι η απάντηση στην κρίση είναι ακόμα μεγαλύτερη ελευθερία και δυνατότητα αυτορρύθμισης στις αγορές, λιγότεροι κανόνες, ελαχιστοποίηση των παρεμβάσεων.Βέβαια, αποτελεί μια παραδοξότητα της εποχής το γεγονός ότι βγαίνουν ενισχυμένες από αυτή την τεράστια παγκοσμιοποιημένη ταλαιπωρία οι απόψεις και οι θέσεις που την προκάλεσαν την ίδια ώρα που έννοιες όπως «κράτος πρόνοιας» και «κρατικός παρεμβατισμός» ενοχοποιούνται ευθέως και περιέρχονται σταδιακά υπό αίρεση, ταυτιζόμενες με τις αιτίες του προβλήματος.
Γιατί κακά τα ψέματα, την παγκόσμια οικονομική κρίση δεν την προκάλεσαν ούτε οι παθογένειες της ελληνικής οικονομίας, ούτε και το ευρωπαϊκό προνοιακό πρότυπο διαχείρισης. Την δημιούργησαν οι δυνάμεις της αγοράς που έμαθαν να δρουν και να κινούνται στην παγκόσμια σφαίρα με τρόπο αχαλίνωτο και ανεξέλεγκτο. Την αναπαρήγαγαν οι μεγάλοι όμιλοι, οι οποίοι κάποια στιγμή ένιωσαν υπεροπτικά άνετοι μπροστά στο ενδεχόμενο να δημιουργήσουν και να πουλήσουν χρηματοπιστωτικά προϊόντα χωρίς αντίκρισμα, κοινώς φούσκες, διότι μέσα στην πλήρη επικράτηση ενός δόγματος που ευνοούσε την πλήρη δυνατότητα αυτορρύθμισής τους, ένιωσαν τόσο υπερβατικά ισχυροί όσο στην πραγματικότητα τους είχε επιτραπεί να γίνουν.Μ αυτά και μ αυτά, η δημόσια σφαίρα ως αξία υποχωρεί διαρκώς, μαζί με το κόστος εργασίας, και τα συλλογικά δικαιώματα, ως η απάντηση σε ένα πρόβλημα που είχε εντελώς διαφορετική υφή και ρίζες με το φιλελεύθερο δογματισμό να καταφέρνει να επιβάλλει ως φάρμακο την ίδια την αρρώστια που περιχαράκωσε περισσότερο τους ανθρώπους στα δεσμά του ατομισμού και των ιδιωτικών λύσεων. Τελικά, η κρίση κάποτε θα περάσει και οι οικονομίες θα εξέλθουν από αυτήν ενισχυμένες και ορμητικές. Όμως θα έχουν επιδεινωθεί τόσο πολύ οι όροι εργασίας και διαβίωσης των πολιτών που θα πρόκειται για μια πύρρειο νίκη που θα αφορά μόνο αυτούς που θα μπορούν να ανταποκριθούν σε μια πραγματικότητα φειδώλη στις παροχές της και ιδιαίτερα φορτική στις απαιτήσεις της. Χαρακτηριστικό είναι άλλωστε το παράδειγμα της Τουρκίας που σημειώνει αλματώδη ανάπτυξη, ενώ παράλληλα όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν κάτω από το όριο της γραμμής διατροφικής φτώχειας. Η ευημερία των αριθμών έναντι των ανθρώπων κυριαρχεί και στην γειτονική χώρα.Πρόκειται για μοντέλα ανάπτυξης που απευθύνονται μόνο σε όσους μπορούν να τα ακολουθήσουν. Όσους είχαν τα χρήματα και την τύχη να λάβουν μια καλή εκπαίδευση, να πληρώσουν για υπηρεσίες υγείας να αποκτήσουν ένα υποτυπώδες κοινωνικό στάτους. Οι υπόλοιποι αποτελούν για τους υπέρμαχους των φιλελεύθερων αξιών μικρές λεπτομέρειες της ιστορίας. Όσοι μπορούν να φροντίσουν για τον εαυτό τους και την πάρτη τους θα συνεχίσουν για έναν επόμενο γύρο, οι υπόλοιποι πρέπει να καθαρίσουν για λογαριασμό τους. Φυσικά, δεν έχει καμία απολύτως σημασία από πια αφετηρία ξεκίνησε ο καθένας για να βρεθεί στη θέση που βρίσκεται, ούτε αν έχουν όλοι τις ίδιες ευκαιρίες με κάποιους που απαιτούνε ελαχιστοποίηση της δημόσιας σφαίρας ώστε να μικρύνει η φορολόγησή τους και να γεύονται τις δημόσιες υπηρεσίες μόνο όσοι μπορούν να τις πληρώσουν. Μια πραγματικότητα πλήρους ατομιστικής προσέγγισης στοιχειοθετείται αποκλειστικά με ορθολογιστικούς όρους.Μόνο που οι ανθρώπινες ψυχές δεν μπορούν να υπαχθούν μέσα στην ψυχρή λογική των αριθμών. Κι ούτε είναι ρεαλιστικό να αποτελούν οι εφαρμοσμένες πολιτικές μια προβολή των μαθηματικών πράξεων σε παγκόσμια κλίμακα.

Η ασθένεια της σπατάλης

Κάθε φυλή διαθέτει ορισμένα σταθερά και αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που μπορούν άλλοτε να της πιστωθούν ως συγκριτικά πλεονεκτήματα και άλλοτε να της χρεωθούν ως τρομακτικές αδυναμίες.
Για παράδειγμα, είναι κοινό μυστικό, ότι είναι υπαρκτή η επεκτατική φύση της γερμανικής φυλής, που κάποτε εκδηλώθηκε σε επίπεδο μιλιταριστικό ενώ σήμερα διαφαίνεται σε επίπεδο, οικονομικό, ηγεμονικό.
Δυστυχώς, το ισόποσο αντίστοιχο του Έλληνα αφορά σε ένα ελάττωμα που υπονομεύει κάθε προσπάθεια ανόρθωσής του. Την σπάταλη φύση του. Μια ιδιότητα που γεννιέται από το συνδυασμό τριών πραγμάτων: της αδιαμφισβήτητης γενναιοδωρίας του, του παραδοσιακού μεγαλοϊδεατισμού του και της σταθερής παρέκκλισης του από τις ράγες του συστήματος σκέψης που ονομάζεται ορθολογισμός.

Το φεστιβάλ λοιπόν της σπατάλης που λάμβανε χώρα εδώ και χρόνια στο ελληνικό σύστημα υγείας αποτελεί μια ευθύνη που πρέπει να επιμεριστεί σε περισσότερα από ένα μέρη.
Δεδομένη πρέπει να θεωρείται η ευθύνη των πολιτικών προϊστάμενων, των διοικητών των νοσοκομείων, των ίδιων των γιατρών του συστήματος, των φαρμακοβιομηχανιών, αλλά και των πολιτών, που άλλοτε σε μικρότερο και άλλοτε σε μεγαλύτερο βαθμό συνέβαλαν στη διαιώνιση της συναλλαγής και στην διαμόρφωση της μαύρης τρύπας στον τομέα της υγείας.
Είχε διαμορφωθεί, λοιπόν, ένα κλίμα εδώ και αρκετά χρόνια στα νοσοκομεία που αντανακλούσε τον πλήρη εκτροχιασμό της αποστολής τους.
Μέσα σ αυτό, ο ασθενής είχε πάντα και μερικούς επιπλέον λόγους ανησυχίας πέραν αυτών που φυσιολογικά θα προέκυπταν από την προσωπική του περιπέτεια.
Έτσι, οι τεράστιες λίστες αναμονής, σε αρκετές περιπτώσεις κατασκευασμένες, πυροδοτούσαν το αίσθημα ανασφάλειας που τρέφει την διαφθορά.
Παράλληλα, χιλιάδες γιατροί πέρα από τα επίσημα μισθολόγιά τους διέθεταν και τα παράνομα κασέ τους, που εντέχνως φρόντιζαν να διαρρέουν στους ενδιαφερόμενους.
Οι υπερκοστολογήσεις στις αγορές αναλώσιμων ειδών έφερναν κέρδη και στα δύο μέρη της συναλλαγής, ενώ η σπατάλη των ίδιων αναλώσιμων ξεπερνούσε κάθε όριο θράσους.
Μερικές μαρτυρίες είναι συγκλονιστικές: Από τον εκπαιδευόμενο νοσηλευτή έως τον πολύπειρο μεγαλογιατρό, ολόκληρο το προσωπικό των νοσοκομείων τροφοδοτούσαν τις προσωπικές τους ανάγκες με αναλώσιμα ιατρικά είδη και φάρμακα από τα νοσοκομειακά αποθέματα.
«Μετά το τέλος του μαθήματος, γεμίζαμε σακούλες με ιώδια, γάζες, έμπλαστρα, σύριγγες κτλ» για να τροφοδοτήσουμε το οικιακό μας φαρμακείο, μου εκμυστηρεύεται μερικά χρόνια πριν γνωστός που τυχαίνει να κάνει την πρακτική του ως νοσηλευτής σε δημόσιο νοσοκομείο.
Η αναγωγή αυτής της ταπεινής ιστορίας σε πανελλαδική κλίμακα ερμηνεύει το γιατί και το πώς δεν είναι ποτέ τίποτα επαρκές σ αυτή τη χώρα.

Για ένα λαό δεν υπάρχει μεγαλύτερο ελάττωμα από τη σπατάλη. Το αξίωμα αυτό επιβαρύνεται ακόμα περισσότερο αν προσθέσουμε και την έλλειψη παραγωγικότητας που μπορεί να τον διακρίνει.

Λογικά αν δεν παράγεις και είσαι σπάταλος, με κάποιο τρόπο θα πρέπει να βρίσκεις τα χρήματα που χρειάζεσαι, Έτσι, είτε θα καταφύγεις στο δανεισμό, είτε θα τα αποκτήσεις δια της διαφθοράς, αποσπώντας πολύτιμους πόρους επιβίωσης από φτωχούς ανθρώπους.
Προσωπικά, με αφήνουν παγερά αδιάφορο τα σημερινά κροκοδείλια δάκρυα της ιατρικής κοινότητας. Θεωρώντας ως αυτονόητο ότι εντός της υπήρχαν και υπάρχουν λαμπρά παραδείγματα επιστημόνων και ανθρώπων, η κοινωνία μπορεί να τους χρεώσει το γεγονός ότι δεν επιχείρησαν όλα αυτά τα χρόνια να αυτοκαθαρθούν. Όπως φυσικά και όλοι οι υπόλοιποι κλάδοι. Γιατί αν πράγματι οι νομοταγείς ήταν η πλειοψηφία στον κάθε κλάδο, λογικά θα τους ήταν σχετικά εύκολο το να καθαρίσουν τον χώρο τους από τους επίορκους.
Κι αν εμπεριέχει κάποια βάση λογικής το συμπέρασμα ότι κάθε κλάδος θα πρέπει με κάποιο τρόπο να χρεωθεί τη συνεισφορά του στο συνολικό έλλειμμα της χώρας, μαζί φυσικά με τα επιχειρηματικά συμφέροντα και τις πολιτικές ηγεσίες που δραστηριοποιήθηκαν στον εκάστοτε χώρο, η αναδιάρθρωση στον τομέα της υγείας θα είναι μια επώδυνη διαδικασία εφόσον φυσικά σχεδιαστεί ώστε να οδηγήσει σε θετικές και μακροχρόνιες υπεραξίες.

Οι νοοτροπίες δημιουργούν τα ελλείμματα και τις χρεοκοπίες

Έχει ακουστεί χιλιάδες φορές, ας ακουστεί άλλη μία: μια χώρα που βρίσκεται στην διακριτική ευχέρεια των δανειστών της, είναι αναγκασμένη να χορέψει πάνω στα ρυθμικά μέτρα που θα της επιβάλλουν. Κι αυτή είναι μια επώδυνη διαπίστωση. Αλλά κυρίως, είναι υποχρεωμένη να κάνει ότι απαιτείται προκειμένου να προεξοφλήσει ότι θα βγει από την δύσκολη στενωπό κι ότι δεν θα περιέλθει εκ νέου σε παρόμοια κατάσταση.
Είναι θέμα επιβίωσης λοιπόν, αλλά και αξιοπρέπειας. Και η αίσθηση της αιδούς για ένα έθνος είναι το βασικότερο συστατικό της συνέχειάς του.

Αρκετά αυτομαστιγωθήκαμε λοιπόν ως άτομα και ως συλλογικότητες. Ακόμα κι αυτή η υπερβολή καμιά φορά οδηγεί σε διαφορετικούς δρόμους από την ανάληψη πρωτοβουλιών. Σήμερα ήρθε η ώρα της ευθύνης ατομικής, ιδιωτικής και συλλογικής.
Γιατί, αν πράγματι ισχύει ότι δεν μοιράστηκαν σε όλο τον λαό τα «κλεμμένα» ή δεν τα φάγαμε όλοι μαζί τα λεφτά, υπάρχει μια κοινή συνισταμένη που εμπλέκει ολόκληρο τον λαό σε μια καταστροφική συνενοχή.
Η εθνική νοοτροπία. Με απλά λόγια, ο τρόπος που σκέφτεται ο κάθε πολίτης ξεχωριστά, αλλά και όλες οι ομάδες μαζί που απαρτίζουν το σύνολο της κοινωνίας.
Η οπτική με την οποία ο Έλληνας αντιμετωπίζει την καθημερινότητά του, που χαρακτηρίζεται από την διάθεση αποφυγής κάθε προσπάθειας και υποχρέωσης και καλλιεργήθηκε εδώ και δεκαετίες, βρίσκοντας παράλληλα πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί.

Το εντελώς αυθαίρετο και ανατρεπτικό value for money που επιβλήθηκε στο αξιακό σύστημα της χώρας και η ολόθερμη συνεισφορά των μονάδων της στην πολιτιστική χρεοκοπία της κοιτίδας του δυτικού πολιτισμού συναρτούν μια τεράστια ευθύνη.
Σήμερα ο Έλληνας γνωρίζει ότι οι κουτοπονηριές εντός των τειχών πληρώνονται σε σκληρό νόμισμα με πολλαπλασιαστική ισχύ σε διεθνές επίπεδο. Ότι η αναξιοκρατία, η έλλειψη γνώσης και μεθόδου, ο πατερναλισμός και η κομματοκρατία βρίσκονται στον πυρήνα της ύφεσης. Ότι η κρίση δεν είναι τίποτα περισσότερο από την προβολή της ύφεσης που είχε περιέλθει η ζωή μας σε διαφορετική κλίμακα κι ότι, η σοβαρότητα, η τυπικότητα, και η αυτοσυγκράτηση οδηγούνε σε πιο απάνεμα λιμάνια. Κι επειδή ως χώρα είμαστε υποχρεωμένη να κλείσουμε τις τρύπες που σπαταλούν αφειδώς τις θυσίες των πολιτών, η μοναδική διέξοδος είναι το άμεσο ξερίζωμα των παλιών νοοτροπιών και η καλλιέργεια νέων. Ούτως ώστε να αντιμετωπίσουμε στη ρίζα τους τις αιτίες που δημιουργούν τα ελλείμματα και την αύρα χρεοκοπίας που αγκαλιάζει τη χώρα.

Ρηχός και επιδερμικός θυμός

Πώς να ερμηνεύσει κανείς με ασφάλεια την αποχή από τις εκλογές ενός λαού, που ακόμα και όταν συμμετείχε μαζικά δεν το έκανε με αμιγώς πολιτικά κριτήρια; Ασχέτως λοιπόν με το αν όλες οι πολιτικές δυνάμεις παρουσιάζονται σήμερα έκπληκτες μπροστά στα μεγαλειώδη ποσοστά της αποχής, αυτή ήταν μια απολύτως αναμενόμενη και εντελώς φυσιολογική εξέλιξη.
Θα πρέπει μάλιστα να αναζητήσουμε τις αιτίες της όχι αποκλειστικά στα συναισθήματα απόρριψης του πολιτικού κόσμου συλλήβδην, που διακατέχουν τους Έλληνες, αλλά και στην αλλαγή της κινητροδότησης του Έλληνα ψηφοφόρου προκειμένου να κατέλθει στην κάλπη.

Μέχρι πρόσφατα λοιπόν τα κίνητρά του Έλληνα ψηφοφόρου ήταν σχετικώς ιδιωτικά, προσωποποιημένα και ωφελιμιστικά. Γνώριζε λοιπόν ο καθένας ότι αν φέρει κάποιους ψήφους στο σακούλι ενός κόμματος και τα πράγματα πάνε καλά, κάποια απαίτησή του θα έβρισκε με μαγικό τρόπο τον δρόμο της υλοποίησής της.
Σήμερα όμως χρειάζεται ένα διάστημα προσαρμογής στα νέα δεδομένα, που απαιτούν από τον ψηφοφόρο μια διαφορετική και άγνωστη προς αυτόν προσέγγιση της εκλογικής διαδικασίας μακριά από πλάγιους διορισμούς και άκοπες θέσεις εργασίας.
Σε αδρές γραμμές, ο Έλληνας χρειάζεται κάποια φυσιολογική πίστωση χρόνου για να κατανοήσει το πραγματικό νόημα των εκλογών.
Μέχρι τότε το εμπόριο των χρωματισμένων ερμηνειών ενός απολύτως θολού και συγχυσμένου τοπίου θα κρατεί καλά ενώ οι παραδοξότητες της τηλεοπτικής πραγματικότητας θα αναγάγουν κάθε εξέλιξη σ ένα δικαιολογημένο αίσθημα αγανάκτησης και θυμού.
Οι πολιτικές δυνάμεις θα ασχολούνται περισσότερο με τους απέχοντες, παρά με τους συμμετέχοντες και ο φαύλος κύκλος των παρερμηνειών θα συνεχίζεται.

Υπάρχει όμως και ο διάλογος στο διαδίκτυο. Εκεί, μέσα από τη χρήση κοφτών, στακάτων και σύντομων εκφράσεων που φιλολογικά αποδομούν το σύστημα ο θυμός και η αγανάκτηση του σύγχρονου Έλληνα ψηφοφόρου αποτυπώνονται με βιτριολική φειδώ στα διάφορα φόρουμ. Φυσιολογικά, θα περίμενε κανείς ότι όλη αυτή η συμπιεσμένη ενέργεια θα ξεσπούσε κάποιες φορές σε ορισμένα χειμαρρώδη σκεπτικά, όχι απαραιτήτως καλογραμμένα, αλλά ογκώδη και περιεκτικά. Αντιθέτως βλέπεις μικρά σύντομα ρυάκια να προσπαθούν να διαβρώσουν ένα πετρώδες έδαφος, που δεν χρειάζεται καν την υποστήριξή τους για να τα καταφέρει.
Αναπαράγοντας τις παραδοσιακές φόρμες της έκρηξης όπου το ένστικτο κυριαρχεί της λογικής, αυτές οι σύντομες παρεμβάσεις παραμένουν μερικά ακόμα δείγματα της νωθρότητας και της τεμπελιάς που χαρακτηρίζουν την κοινωνία μας, ενισχύοντας τις τυχαιότητες που μας βυθίζουν σ έναν αφόρητο ρεαλισμό.
Κουτί έρχεται σ αυτούς τους ανθρώπους και η λογική του microblogging που αντιπαρέρχεται την ανάγκη ανάπτυξης ενός σκεπτικού ενώ και η έννοια της φλυαρίας αναπροσαρμόζεται πλέον στα όρια της αποτυχίας αποφυγής μιας μη επιγραμματικής διατύπωσης.
Έτσι, διαβάζουν και συνεννοούνται μοναχά με τίτλους και σύντομες σχηματικές εκφράσεις , καρπούς των βαθύρριζων προκαταλήψεων που κάνουν τον κόσμο τους πιο κατανοητό και ευανάγνωστο.
Στο πνεύμα αυτό της εποχής, όπου ακόμα κι ο θυμός είναι τόσο επιδερμικός και ήπιος, καθώς αποτελεί ένα πολτό από ασύμφωνα συναισθηματικά υλικά, η λογική επεξεργασία των δεδομένων δεν αντιμετωπίζεται ως δυνατότητα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο θυμωμένος αντιλαμβάνεται πολύ καλύτερα από τον καθένα ότι αν προσπαθήσει να δει τα πράγματα με μεγαλύτερη ψυχραιμία ώστε να εκφράσει με πειστικότητα και ενάργεια αυτό που πραγματικά θέλει να πει, θα έρθει πολύ γρήγορα αντιμέτωπος με τον εαυτό του και την προσωπική του ευθύνη στην διαμόρφωση της κατάστασης.
Κι αυτό ακριβώς θέλει να αποφύγει με τον σύντομο και αποσπασματικό τρόπο, με τον οποίο εκτοξεύει τον θυμό του. Την σύνδεση των γεγονότων. Την επανακόλληση των κομματιών του σπασμένου καθρέφτη.
Η αποχή από τις εκλογές λοιπόν είναι το νέο γκάτζετ που κρατάει στα χέρια του ο Έλληνας. Τυχαίως, πρόκειται για μια ακόμη τεμπέλικη επιλογή. Όμως, αυτή η ιδεολογικοποίηση της ανίας και της πλήξης κρατάει σε μεγάλο βαθμό καθηλωμένες και τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου. Επιλέγουμε λοιπόν αποχή, από τις εκλογές, επειδή το σύστημα είναι σάπιο, αλλά όχι παράλληλα και από τον στοιχηματισμό που βασίζεται σ ένα επίσης διεφθαρμένο άθλημα.
Έτσι το δικαίωμα στον τζόγο είναι αδιαπραγμάτευτο, ενώ το άλλο το πιο σύνθετο και συλλογικό παραδίδεται εκουσίως στην πυρά. Δε συμμετέχουμε στη διεφθαρμένη πολιτική, αλλά συμμετέχουμε ψυχή τε και σώματι στο διεφθαρμένο ποδόσφαιρο. Άρα δεν μας ενοχλεί τόσο πολύ η ίδια η διαφθορά όσο το γεγονός ότι αυτή συχνά δεν μας εξυπηρετεί τόσο προσωπικά και άμεσα. Αλλά κυρίως διότι η καταπολέμησή της θα δυσκολέψει τις ζωές μας περισσότερο, στο βαθμό που θα απαιτηθεί από εμάς να αναλάβουμε κάποιες ευθύνες που θα ξεπερνούν το πλαίσιο των προσωπικών μας υποθέσεων.

Πολιτικά και υπαρξιακά διλήμματα

Το πραγματικό δίλημμα κάθε εκλογικής αναμέτρησης προσδιορίζεται από την απόσταση που χωρίζει δύο λέξεις: ελπίδα και καταστροφή. Τώρα, το πώς θα διατυπωθεί αυτό από κάθε κόμμα θα εξαρτηθεί από την θέση στην οποία έχει βρεθεί και τις προσδοκίες του για την επόμενη ημέρα. Όμως δεν υπήρξε, ούτε πιθανών θα υπάρξει κόμμα κυβερνών ή αντιπολιτευόμενο που να μην θέσει στην κρίση ενός λαού κατά τη διάρκεια μιας προεκλογικής περιόδου ένα καθηλωτικό δίλημμα. Και τελικά η εκλογική επιτυχία ή η αποτυχία θα άπτεται του κατά πόσο πειστικά θα έχει τεθεί το αιώνιο δίλημμα στους πολίτες μιας χώρας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όταν ένας πολίτης δεν ψηφίζει με πελατειακά κριτήρια, όπως συνέβαινε χρόνια στην Ελλάδα θα υποκύψει στις έμμεσες απειλές των κομμάτων και θα ψηφίσει υπό το πρίσμα του φόβου.
Υπό αυτή την έννοια η απαίτηση της αξιοκρατίας παραμένει κενό γράμμα, γιατί αν ένας πραγματικά ικανός υποψήφιος δεν συμβάλλει στην τρομοκράτηση του λαού δεν θα έχει καμιά απολύτως τύχη να εκλεγεί.

Τα διλήμματα λοιπόν, που τόσο πολύ κατηγορούνται, αλλά λίγο πολύ όλοι τα χρησιμοποιούν δεν είναι απαραιτήτως αρνητικά. Είναι ο πιο σύντομος δρόμος προς το δια ταύτα, προς το διακύβευμα κάθε πολιτικής αναμέτρησης μέσα από τη στενή όμως υποκειμενική ματιά κάθε πολιτικής δύναμης.
Τα πολιτικά διλήμματα εξάλλου είναι άλλο πράγμα από τα προσωπικά. Είναι τεχνικά και προκατασκευασμένα και σπάνια απαντούν στις αληθινές ανάγκες μιας εποχής.
Αντίθετα, τα ειλικρινή προσωπικά διλήμματα, αυτή η αντιμαχία ιδεών που συγκρούονται με σφοδρότητα στις ψυχές των ανθρώπων δεν επιδέχονται προτηγανισμένων απαντήσεων. Όταν συντελούνται, το κάθε πρόσωπο είναι αναγκασμένο να βρει την δική του επώδυνη αλήθεια που δεν έχει καμία απολύτως σχέση με κομματικά κέρδη και φιλοδοξίες. Αυτές λοιπόν οι βαθιές δονήσεις που διασπούνε τις υπάρξεις για να τις δώσουνε κατόπιν την ευκαιρία της πλήρους και δημιουργικής ανασύνθεσης μπορεί να είναι συχνά ανυπόφορες και εξουθενωτικές, αλλά οδηγούν με ακρίβεια στα φωτεινά μονοπάτια της αυτογνωσίας. Αντίθετα, τα πολιτικά διλήμματα τίθενται με τρόπο που αναγκάζει τους πολίτες να ξεχάσουν τον εαυτό τους, να αποσπαστούν από τα ζητούμενά τους, να βυθιστούν στη φοβική μοιρολατρία και συχνά να παρασυρθούν στην φαυλότητα ορισμένων ωραιοποιημένων ψεύτικων ελπίδων. Άλλωστε, από τη φύση της η πολιτική είναι διαχωριστική δραστηριότητα. Για να ευοδωθούν οι στοχεύσεις της, χρησιμοποιεί μόνο την διασπαστική λειτουργία των διλημμάτων αποφεύγοντας την υπαρξιακή νοηματοδότησή τους από τις έννοιες της ολότητας, της ελευθερίας και της συνειδητοποίησης.