Πόλεμος εθνικών συμφερόντων στις πλάτες εκατομμυρίων προσφύγων (ΣΧΟΛΙΟ)

Άρχισαν σήμερα τις πρώτες τους συνομιλίες στη Βιέννη, οι κύριοι διπλωματικοί παράγοντες του συριακού ζητήματος, μεταξύ των οποίων το Ιράν και η Σαουδική Αραβία. Στη σύνοδο συμμετέχουν εκπρόσωποι από 20 χώρες, αλλά όχι εκπρόσωποι των δύο πλευρών που εμπλέκονται στη συριακή σύγκρουση.

Λίγο νωρίτερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους πριν από την έναρξη των συνομιλιών ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι εξέφρασε την ελπίδα του ότι θα μπορέσει να υπάρξει πρόοδος.

Υπό τις παρούσες συνθήκες αναρχίας, δεν μπορούν να διεξαχθούν κανονικές εκλογές στη Συρία, δήλωσε ο Αχμέντ Αλ Σεούντ της 13ης Μεραρχίας.

Αυτή τη τη στιγμή οι μόνες χώρες που προσφέρουν σημαντική υποστήριξη στην κυβέρνηση του Άσαντ είναι το σιιτικό Ιράν και η Ρωσία, οι οποίες δεν ασχολούνται με το πραγματικό πρόβλημα στη Συρία. Αντίθετα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Τουρκία αξιώνουν την άμεση αποχώρηση του Άσαντ από την εξουσία, προσβλέποντας στην εξυπηρέτηση των δικών του συμφερόντων στην περιοχή. Ανοχή στον Άσαντ κατά τη διάρκεια μιας σύντομης μεταβατικής περιόδου προσφέρουν οι ΗΠΑ, αλλά με την προϋπόθεση ότι ο πρόεδρος της Συρίας θα πρέπει στη συνέχεια να εγκαταλείψει το αξίωμά του. Οι πάλαι ποτέ πανίσχυρες ΗΠΑ, που μοιάζουν πια με έναν κουρασμένο σερίφη που δεν έχει ούτε τη θέληση αλλά ούτε και τη δύναμη να επιβάλλει μια συγκεκριμένη γλώσσα πειθούς.

Οι άρρωστοι επιβίωσαν

Αμόλαγε κοτόπουλα στις κάμαρες που είδες

να βάλει σε λογαριασμό μαμούνια, κατσαρίδες

ο μέσος όρος ήτανε τριάντα στο δωμάτιο

το ίδιο στρώμα νοίκιαζε διπλά, δεν είχε άγιο

τη νύχτα όλη δούλευε, κοιμότανε τη μέρα

πληροφορίες σού λεγε για να περάσεις πέρα

το σπιτικό της έζεχνε, βρωμούσε από χρόνια

δακρύβρεχτο το μέσα της μα ελάχιστη η συμπόνια

την αδελφή της έβριζε που βόηθαγε τους ξένους

και τίποτε δεν κέρδιζε απ τους καταραμένους

η ίδια εγκαταλείφτηκε από γονείς και θεία

και μόνη της κρατήθηκε πίσω απ τα σφαγεία

«στρωσίδια δε μοιράζονται», εξήγησε στον ξένο

ν αρχίσουνε να βιάζονται, θα πέρναγε το τρένο

τους έδειξε τη σήραγγα που βγάζει σ άλλο τόπο

και κάρφωσε μια σύριγγα στο μπράτσο της με κόπο

οι χώρες οι ενδιάμεσες είναι η μόνη Ιθάκη

άντεξες μαύρες θάλασσες πέθανες σε χαντάκι

είχε μια δυο συμπάθειες μά δάκρυ για κανένα

τρεφόταν μ αντιπάθειες κι όλα της ήταν ξένα

οι άρρωστοι επιβίωσαν οι υγιείς πεθάναν

κι όσους δεν υπολόγιζαν από τους πρώτους φτάναν

στη χώρα των μεγάλων των μισθών το καλοκαίρι

έφτασαν τώρα οι νεαροί μα πιο νωρίς οι γέροι

Μαθήματα ανθρωπισμού εξ αποστάσεως

Το μεταναστευτικό είναι ένα ζήτημα με δύο κυρίαρχες διαστάσεις: την ανθρωπιστική και την κοινωνική. Όταν όμως η μία από τις δύο υποτιμάται ή παραγνωρίζεται γρήγορα μετατρέπεται σ ένα πρόβλημα τυφλό και ανεξέλεγκτο.Στην Ελλάδα, η παροιμιώδης συσσώρευση λανθασμένων προσεγγίσεων, η πολιτική αμηχανία, η έλλειψη πραγματικής οργάνωσης και δομών υποδοχής τόσων πολλών ανθρώπων έχει επιτείνει το πρόβλημα σε τραγικό βαθμό.Εξάλλου, στη χώρα μας, η αντανάκλαση του εκφυλισμού των ιδεολογιών έχει αφήσει δυο βασανιστικά απολειφάδια: Από τη μια την έλλειψη στοιχειώδους πραγματισμού, από την άλλη την απουσία κοινωνικής ευαισθησίας και ανθρωπισμού.Σ αυτό λοιπόν το Φεστιβάλ πολιτικών λαθών, άγνοιας και παραβλέψεων η θυματοποίηση γηγενών και μεταναστών είναι αυτονόητη, όσο δημιουργείται μια κατάσταση που δεν εξυπηρετεί κανέναν άλλον από τους λαθρέμπορους, και την μαφία της διακίνησης των μεταναστών.Σ αυτό το κλίμα, η φιλελεύθερη δεξιά εξακολουθεί να επικεντρώνει στο εγωκεντρικό πρόσωπό της προκαλώντας την κοινή γνώμη με απόψεις του τύπου: εμείς είχαμε τοποθετήσει το πρόβλημα στις ευρωπαϊκές του διαστάσεις, το αντιμετωπίσαμε με πιο αποτελεσματικό τρόπο κτλ. Ανοησίες, όμως: Η πραγματικότητα δείχνει ότι και στο μεταναστευτικό, η προηγούμενη κυβέρνηση είχε αποτύχει οικτρά, όπως σχεδόν και στο σύνολο των πολιτικών που εφάρμοσε.Από την πλευρά της η κυβέρνηση συνεχίζει την παράδοση αμηχανίας και έλλειψης σχεδίου των προκατόχων της και αφήνει τα προβλήματα να γιγαντώνονται ώστε κάποια στιγμή να αντιμετωπίζονται μόνο με δραστικές, βίαιες και απάνθρωπες παρεμβάσεις.Έτσι, ολόκληρες συνοικίες στα μεγάλα αστικά κέντρα παραδίδονται στην μοιρολατρία που διασπείρουν οι ακραίοι εθνικιστές επειδή ακόμα και η απλή λογική των μαθηματικών έχει ταυτιστεί σ αυτή τη χώρα με τους φορείς της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.Τέλος, τα κόμματα της αριστεράς απογοητεύουν με τις ανεδαφικές προσεγγίσεις τους, μοιάζοντας εγκλωβισμένα στη στείρα και άγονη ρητορική που η κοινή γνώμη έχει μάθει να περιμένει να ακούσει από τα στόματα των εκπροσώπων τους. Η δε περίφημη μαζική ενσωμάτωση, σε μια χώρα που δεν παράγει ούτε θέσεις εργασίας, ούτε ευκαιρίες΄, στραγγαλίζει βάναυσα τη λογική και προκαλεί την ιστορική καταγραφή να μας υπενθυμίσει ανάλογες κυβερνητικές προσεγγίσεις σε χώρες που η Αριστερά είχε την ευκαιρία να κυβερνήσει, ή σε χώρες όπως η αχανής Αμερική, όπου μαζική ενσωμάτωση σήμαινε διαβίωση με όρους δουλείας.Τελικά, απολύτως καμιά πολιτική δύναμη δεν διαφαίνεται πως διαθέτει μια στοιχειώδη ιδεολογική ευελιξία, ώστε να προταχθεί το συνολικό συμφέρον έναντι της ιδεολογικής και κομματικής αποτίμησης.
Μ αυτά και μ αυτά, η κατάσταση στα μεγάλα αστικά κέντρα επιδεινώνεται με τέτοιους ρυθμούς που δημιουργεί το πεδίο για την ανάπτυξη μιας εγγενούς και όχι ιδεολογικής ξενοφοβίας.
Μεγάλοι πεζόδρομοι, πάρκα και πλατείες έχουν μετατραπεί σ ένα πελώριο μπιτ μπαζάρ που θυμίζει περισσότερο συνθήκες Καμπούλ, Ισλαμαμπάντ, Ιερουσαλήμ και Βαγδάτης, κι ενώ οι συνοικιακές αγορές στενάζουν κάτω από το ζυγό της ασφυκτικής φορολόγησης, η άνθηση του λαθρεμπορίου πριμοδοτείται με μια ύποπτη αφέλεια που γεννάει πολλαπλά επίπεδα ερωτημάτων, την ώρα που το ζητούμενο είναι η αναγέννηση του παραγωγικού ιστού.Παράλληλα, οι λαθρέμποροι ανθρώπινων ψυχών και προϊόντων βλέπουν την ευνοϊκή γι αυτούς συγκυρία να αναπτύσσεται πολύπλευρα και κάνουν χρυσές δουλειές εκμεταλλευόμενοι ανθρώπους που αναζητούν ένα καλύτερο μέλλον.Μια κοινωνία όμως που ασθμαίνει οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά είναι σχεδόν αδύνατο να αποτελέσει γι αυτούς τους ανθρώπους τον τόπο της επαγγελίας.Αλλά, και ο εγκλωβισμός τόσων μαζικών ροών σε μια μικρή χώρα είναι μια δυσοίωνη εξέλιξη, μπροστά στην οποία η Ευρώπη εθελοτυφλεί αντιμετωπίζοντάς την με τη γνωστή βαρύθυμη και υπεροπτική νοοτροπία της. Παράλληλα, έχοντας βολευτεί από την κατάσταση, παραδίδει μαθήματα ανθρωπισμού εξ αποστάσεως, ενισχύοντας την πολυπρόσωπη τιμωρία μιας χώρας με συμφωνίες και συμβάσεις ανεδαφικές και ανεφάρμοστές.Όμως, όσο περνάει ο καιρός, όλες αυτές οι μακρινές φυσιογνωμίες ανθρώπων από άλλες χώρες που συναντάμε στην καθημερινότητά μας γίνονται κομμάτια της πραγματικότητάς μας, άρα και της ευαισθησίας μας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε απόπειρα αποκατάστασης μιας δυσανάλογης, δυσαρμονικής και ασύμμετρης πραγματικότητας θα γίνεται όλο και περισσότερο επώδυνη για όσους βλέπουν τα πράγματα με μια ευαίσθητη λογική.Οι πολυπολιτισμικές κοινωνίες είναι άλλωστε το μέλλον της ανθρωπότητας, μέσα, όμως από συνθήκες στοιχειώδους οργάνωσης και ανάπτυξης κανόνων και αξιών που να συμβαδίζουν με τις καταγεγραμμένες δυνατότητες κάθε κοινωνίας.Διαφορετικά θα δημιουργούνται τερατώδη κοινωνικά μορφώματα με αφόρητες συνθήκες διαβίωσης για τους κατοίκους τους και πεδίον δόξης λαμπρό για τη μαφία του λαθρεμπορίου και της λαθρομεταφοράς.

Συζητήσεις αντίσκηνου

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πολιτικά “ντουέτα” των τελευταίων ετών είναι αυτό που συνιστούν ο Ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι με τον ηγέτη της Λιβύης Μοαμάρ Καντάφι, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει πυκνώσει τις επισκέψεις του στην άλλοτε εχθρική δύση, αποζητώντας εμπορικές συμφωνίες εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Βέβαια και οι δυτικοί βολεύονται αρκούντως με την αλλαγή στάσης της Λιβύης απέναντί τους, καθώς τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει στα έγκατά της καταρρίπτουν και τις πιο επίμονες πολιτικές ψευδαισθήσεις που κάποτε είχαν οδηγήσει τον Λίβυο στρατηγό στο κάδρο της ιστορίας. Άλλωστε ένα από τα πιο δυναμικά γνωρίσματα της εποχής είναι ο παραμερισμός του πολιτικού συναισθηματισμού που κάποτε οδηγούσε σε διαξιφισμούς ακόμα και σε πολέμους και η διάνοιξη του δρόμου για έναν επιχειρηματικό κυνισμό που καταφέρνει να συμφιλιώσει και τις πιο παράταιρες δυνάμεις.

Ας επιστρέψουμε όμως με βήμα ταχύ στις δύο διασκεδαστικές προσωπικότητες που συναντιούνται σήμερα στη Ρώμη για δεύτερη φορά μέσα στα δύο τελευταία χρόνια.

Ωραιοπαθείς, ιδιόρρυθμοι και λάτρεις του γυναικείου φύλου, οι δύο ηγέτες καταφέρνουν κάθε φορά που συναντιούνται να παρακάμπτουν τις ιστορικές διαφορές που χωρίζουν τις χώρες τους και να μιλούν για μπίζνες με ένα πνεύμα που πείθει και τον πιο δύσπιστο αναλυτή, ότι όλα πωλούνται και όλα αγοράζονται πια στις ημέρες μας.
Κι ενώ δύσκολα μπορεί κανείς να τους φανταστεί να συζητούνε σοβαρά για εμπορικά ζητήματα και άλλα όπως αυτό της λαθραίας μετανάστευσης τελικά φαίνεται να αναπτύσσουν μια περίεργη χημεία που θέτει ολόκληρη την Ευρώπη προ τετελεσμένων.

Ένα από αυτά ίσως να αποτελεί η αναφορά του Λίβυου ηγέτη, πως με τη βοήθεια της Ιταλίας θα προωθήσει στην υπόλοιπη Ευρώπη το αίτημά του για οικονομική ενίσχυση της Λιβύης ύψους 5 δις ευρώ το χρόνο προκειμένου να εντατικοποιήσει τις προσπάθειες περιορισμού της παράνομης μετανάστευσης στην Δύση.

Μάλιστα ο Λίβυος ηγέτης φρόντισε με μεγάλη επιδεξιότητα να χρησιμοποιήσει τις κατάλληλες εκφράσεις προκειμένου να αγγίξει το συναίσθημα των Ευρωπαίων, που όμως το έχουν απολέσει εδώ και πολλά χρόνια, προειδοποιώντας για μια ζοφερή πραγματικότητα που γνωρίζει ότι θα φόβιζε πολλούς από τους πολίτες αυτής της ηπείρου.


Θεωρώντας δεδομένη την «αφρικανοποίηση» της “γηραιάς ηπείρου” αν η Λιβύη δεν στηριχθεί οικονομικά από την Ευρώπη προκειμένου να ανασχέσει τις μεταναστευτικές ροές προς αυτή, ο ηγέτης της Λιβύης Μοαμάρ Καντάφι, επιλέγει το παλιό λαϊκίστικο προσωπείο του για να επιστήσει την προσοχή και να βγάλει χρήματα.

Λες και το πρόβλημα της μετανάστευσης δεν έχει βαθύτερες αιτίες που το προξενούν από αυτές της εύκολης προσβασιμότητας στη Δύση. Αυτές είναι επιφανειακές προσεγγίσεις, που απλώς ενισχύουν για κάποιο διάστημα μεγάλα συμφέροντα στενά ιδιωτικού χαρακτήρα, αλλά οι μεταναστευτικές ροές, πάντα βρίσκουν άλλες διεξόδους γιατί η η δύναμη της απόγνωσης είναι τόσο ισχυρή που δεν φείδεται λύσεων. Άσε που ο χαρακτηρισμός «βάρβαροι» που απέδωσε στα κύματα των απελπισμένων που κατακλύζουν την Ευρώπη, έφερε στο φως τη χρήση μιας λανθάνουσας γλώσσας που λέει την αλήθεια. Ότι το θέμα είναι πάντα τα χρήματα. Ούτε οι Ευρωπαίοι, ούτε οι Αφρικανοί.
Γιατί, όποτε το μεταναστευτικό πρόβλημα προσεγγίστηκε ως ένα ζήτημα οικονομικής φύσεως στο πνεύμα του μας κοστίζει τόσα, άρα πρέπει να δαπανήσουμε τόσα για την ανάσχεσή του, οδήγησε σε μια γιγάντωσή του που έχει στον πυρήνα της εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπινα δράματα.
Ακούγεται εδώ και καιρό ότι η μόνη λύση για να αρθούν οι μεταναστευτικές ροές είναι η βελτίωση των συνθηκών ζωής στις χώρες όλων αυτών των ανθρώπων που αποδρούν, απλά για να καταφέρουν να επιβιώσουν.
Έτσι, όσο οι δυτικοί θα χαριεντίζονται επιμόνως με αιμοσταγείς ηγέτες και θα χρηματοδοτούν διεφθαρμένους τοπικούς παράγοντες με κονδύλια που δεν φθάνουν ποτέ στον προορισμό τους, η κατάσταση θα παραμένει η ίδια και απαράλλακτη.
Αν προσθέσει σ αυτήν κανείς και την διάσταση της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί από μόνη της πια μεγάλα κύματα μεταναστών, οι οποίοι δραπετεύουν από αποξηραμένα τοπία και ολοσχερώς κατεστραμμένες υποδομές, μπορεί εύκολα να διαπιστώσει ότι το πρόβλημα της μετανάστευσης δεν είναι πλέον μόνο κοινωνικό αλλά και φυσικό.
Και σίγουρα δεν λύνεται μέσα από συζητήσεις «αντίσκηνου» μεταξύ δύο ιδιόρρυθμων ηγετών που δεν λαμβάνουν πρόνοια για το ανθρωπιστικό σκέλος του προβλήματος, παρά για το πόσα μπορούν να κονομήσουν ή να γλιτώσουν από αυτό.

ΤΟ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ

Οι πρώτοι μετανάστες πήραν του αφεντικού τους τη ματιά
στα υπογάστριά τους σύραν μία συρταρωτή κοιλιά
από χιλιάδες μύρια σπίτια διαλέξανε για αγοραστό
κείνο που κάποτε ανήκε στο αφεντικό τους το σκληρό

Το λεωφορείο όποιος βρήκε
και όποιος πρόλαβε και μπήκε
στον οδηγό παραπονιέται
πως άλλος ένας δε χωρά
η μοίρα του ανθρώπου η σκλάβα
του εθνικισμού φτιάχνει τη λάβα
κι οι άλλες στάσεις περισσεύουν
πριν απ τη στάση μας, απλά.

Να μπει μια τάξη θέλουν τώρα σ αυτό το ατέλειωτο μπες βγες
να μπει οργάνωση στη χώρα που τους κυνήγαγε ως εχθές
φοβούνται νέους μετανάστες, βάζουν το σύρτη το διπλό
«βασιλικότεροι» του δέοντος έγιναν σήμερα θαρρώ

Το λεωφορείο όποιος βρήκε
και όποιος πρόλαβε και μπήκε
στον οδηγό παραπονιέται
πως άλλος ένας δε χωρά
η μοίρα του ανθρώπου η σκλάβα
του εθνικισμού φτιάχνει τη λάβα
οι άλλες στάσεις περισσεύουν
πριν απ τη στάση μας, απλά.

ΟΠΟΥ ΓΗΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΣ

Παρακολούθησα πριν από λίγες ημέρες ένα ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ από τη Γερμανία με θέμα του τη Μετανάστευση. Ο τίτλος της ταινίας, που προβλήθηκε στα πλαίσια του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης, ήταν “Hotel Sahara”.

Για την υλοποίησή του, χρειάστηκε οι συντελεστές της παραγωγής να μεταβούν στις υποσαχάριες περιοχές και να αποσπάσουν μαρτυρίες ανθρώπων που ζουν με το όνειρο της απόδρασης από τον τόπο τους με προορισμό κάποια χώρα της Ευρώπης ή την Αμερική. Μάλιστα, το ντοκιμαντέρ, πρωτίστως αναδεικνύει τον τεράστιο βαθμό δυσκολίας και τους κινδύνους που κρύβει το εγχείρημα της «παράνομης» μετάβασης σ ένα ξένο τόπο για τους νεαρούς αφρικανούς που ασφυκτιούν σε ένα περιβάλλον άγονο, στερεοτυπικό, υποβαθμισμένο. Καθένας από τους συμμετέχοντες εκμυστηρεύεται το προσωπικό του όνειρο και σε όλους διακρίνεται η φλόγα για ζωή σε μια χώρα που θα τους προσφέρει κάποια στοιχειώδη εχέγγυα διαβίωσης, αλλά κυρίως μια τάση εξιδανίκευσης της Ευρώπης. Κυριότερο αντίπαλό τους, στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν την Ευρώπη, θεωρούν τα κύματα του ωκεανού και τη στυγνή κερδοσκοπία των σύγχρονων δουλεμπορικών συστημάτων.
Όλοι τους μαρτυρούν ότι ονειρεύονται πολύ, καθώς δεν διαθέτουν και πολλές εναλλακτικές λύσεις για να βιώσουν κάποια ανθρώπινα συναισθήματα.
Στα όνειρά τους συμπεριλαμβάνονται η δημιουργία οικογένειας, η απόκτηση μιας σταθερής δουλειάς, το δικαίωμα να ταξιδεύουν ως τουρίστες κι όχι ως εκτοπισμένοι από τον τόπο τους. Αναφέρουν αρκετές χώρες που θα ήθελαν να επισκεφθούν για να ζήσουν και να εργαστούν. Βέβαια είναι άξιο παρατήρησης το γεγονός ότι από αυτές απουσιάζει ολοκληρωτικά η Ελλάδα.

Τελικά ένα ντοκιμαντέρ μπορεί να σου δώσει από μόνο του κάποιες απαντήσεις, αλλά και να ξεγυμνώσει στερεότυπα και προκαταλήψεις που υπάρχουν στη ζωή μας.
Βλέποντας όμως τη συγκεκριμένη ταινία αποκομίζεις και μια επιπρόσθετη συμπάθεια για τους ανθρώπους που κατάφεραν να νικήσουν τα κύματα του ωκεανού.
Και να συνειδητοποιήσεις, καθώς αναλογίζεσαι, την επιτακτική ανάγκη του να δοθεί μια παγκόσμια και οριστική λύση στο θέμα της μετανάστευσης, που δεν μπορεί να είναι διαφορετική, από μια ουσιαστική και γενναιόδωρη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των χωρών του πάλαι ποτέ «Τρίτου Κόσμου», ώστε να αντιμετωπιστούν στην ρίζα τους οι αιτίες που προκαλούν τις αναγκαστικές μεταναστατευτικές ροές.